Cẩn trọng với cho vay ngang hàng

04/01/2019 - 07:57

Thời gian gần đây, mô hình cho vay ngang hàng (Peer to Peer - P2P) bắt đầu phổ biến ở Việt Nam với sự ra đời của hàng loạt công ty cho vay trực tuyến, ngày càng thu hút nhiều người dân tham gia về cả 2 phía cấp vốn và vay vốn. Vừa qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có khuyến cáo người dân, doanh nghiệp nên tìm hiểu kỹ thông tin, thận trọng khi tham gia các nền tảng P2P Lending để phòng tránh rủi ro do hoạt động này chưa có khung pháp lý điều chỉnh.

Người dân và doanh nghiệp nên đến giao dịch gửi tiền và vay vốn tại ngân hàng. Ảnh: Minh Hạnh

Người dân và doanh nghiệp nên đến giao dịch gửi tiền và vay vốn tại ngân hàng. Ảnh: Minh Hạnh

Hình thức vay ngang hàng

“Vay tiền nhanh trong 30 phút mà không cần gặp mặt”, “Đầu tư lãi suất 20%/năm”, “Vay siêu dễ, vay không cần thế chấp, vay tiền nhanh trong ngày, vay rẻ nhất, vay tiền online”… là những lời quảng cáo hấp dẫn có thể dễ dàng tìm thấy trên các trang tima.vn, doctordong.vn, huydong.com, canvaytien.info, SHA, Mobivi... Qua tìm hiểu, đây là hình thức cho vay nhanh qua điện thoại, chỉ cần tải app (ứng dụng) về sử dụng. Giấy tờ, hồ sơ đăng ký vay đều làm online, tiền vay thì chuyển về nhận qua tài khoản ngân hàng nên rất tiện lợi. Ngồi ở Bến Tre hay bất cứ tỉnh nào nhưng vay tiền tận Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh là bình thường.

Đây là hình thức vay P2P mới du nhập vào Việt Nam. Giống như Uber, Grab là kết nối người có xe ô tô rảnh rỗi với người có nhu cầu di chuyển thì các công ty cho vay ngang hàng đã cho phép người đi vay và cho vay kết nối trực tiếp với nhau bằng một nền tảng chung thông qua internet. Từ đó, hai bên có thể trực tiếp liên lạc và thỏa thuận về thời hạn, lãi suất, phí quá hạn và các loại phí khác. Thông thường, người vay theo hình thức truyền thống phải đến ngân hàng trải qua quá trình xét duyệt, cung cấp các hồ sơ và thực hiện các thủ tục theo quy định của pháp luật để được giải ngân vốn vay. Với hình thức cho vay ngang hàng, người vay và người cho vay gặp nhau trên sàn, thông qua kết nối công nghệ, trực tiếp giao dịch với nhau mà không cần qua trung gian là ngân hàng. Đối với người cho vay, họ có thể nhận được lãi cao hơn rất nhiều so với hình thức gửi tiền ngân hàng. Đối với người vay, họ nhận được tiền nhanh chóng, đơn giản mà không cần nhiều thủ tục.

Phương thức này ngay từ khi ra đời đã được đón nhận, bởi nó phù hợp với nhu cầu xã hội, tâm lý thích thủ tục đơn giản cũng như tình hình phát triển trong thời đại công nghệ được phổ biến rộng rãi như hiện nay. Thế nhưng, vì sự dễ dàng và đơn giản đó mà hình thức này tiềm ẩn không ít rủi ro.

Những rủi ro, bất cập

Qua nhận định, hình thức này có 6 loại rủi ro với người cho vay và người vay. Đó là tiền của người cho vay trên sàn cho vay ngang hàng không thuộc kênh “gửi tiền”, mà là kênh đầu tư. Do đó, tiền này không được bảo hiểm như với tiền gửi ngân hàng, các công ty P2P có uy tín, năng lực tài chính, độ minh bạch kém hơn nhiều so với các ngân hàng nên người đầu tư hoàn toàn có thể mất tiền.

Toàn bộ khâu thẩm định hồ sơ vay đều do người cho vay tự đánh giá. Công ty P2P chỉ là “trung gian” nên không chịu trách nhiệm nếu người vay “xù nợ”, người cho vay sẽ mất trắng do không có kinh nghiệm và điều kiện để thẩm định người vay.

Trong thời gian qua cho thấy, vẫn còn tồn tại việc công ty P2P quảng cáo không minh bạch về mức lợi nhuận, không cung cấp hoặc cung cấp thông tin thiếu chính xác về các rủi ro mà các bên tham gia có thể gặp phải. Khi xảy ra nợ khó thu hồi, một số sàn có thể hỗ trợ người cho vay thu hồi vốn nhưng phải trả phí. Nếu xảy ra tranh chấp do việc không đòi được các khoản đã cho vay, người cho vay có thể mất tiền, khó truy đòi trách nhiệm từ các công ty P2P.

Với sự tiến bộ của khoa học công nghệ, việc thành lập một sàn giao dịch kết nối trực tuyến người vay và cho vay hiện nay đã trở nên rất đơn giản. Lợi dụng điều đó, một số đối tượng ẩn danh và núp bóng giao dịch trên các nền tảng P2P Lending để trốn thuế, rửa tiền, tài trợ khủng bố...

khuyến cáo các nguy cơ

Nhiều đối tượng cho vay nặng lãi, hoạt động tín dụng đen “núp bóng” các nền tảng P2P Lending để cho vay với mức lãi suất rất cao, vượt xa mức trần lãi suất 20%/năm của khoản tiền vay được quy định tại Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015. Một số công ty cho vay trực tuyến lợi dụng hình thức cho vay này rồi đưa thêm nhiều loại phí dịch vụ, từ đó đẩy chi phí khoản vay lên cả 100% mỗi năm, thậm chí 720% một năm. Mặt khác, vì chưa có khung pháp lý nên các công ty, nhà đầu tư sẽ dùng nhiều biện pháp để đòi nợ, thu hồi nợ bất hợp pháp gây rối an ninh trật tự xã hội.

Vì các giao dịch cho vay được tiến hành trực tuyến, chế độ bảo mật yếu nên không loại trừ rủi ro sàn giao dịch bị tấn công (hack). Thông tin cá nhân của các bên tham gia có thể bị đánh cắp do lỗ hổng bảo mật; hệ thống lưu trữ thông tin của Công ty P2P Lending có thể bị chiếm quyền kiểm soát hoặc bị đánh sập bởi các hackers dẫn đến toàn bộ thông tin giao dịch của các bên bị xóa, mất hoặc bị kiểm soát gây ra nhiều hệ lụy khôn lường khác.

Trước những rủi ro tiềm ẩn khi tham gia các nền tảng P2P Lending như đề cập ở trên, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam khuyến cáo người dân, doanh nghiệp nên tìm hiểu kỹ thông tin, thận trọng khi tham gia các nền tảng P2P Lending. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng khuyến khích người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn qua kênh tín dụng ngân hàng.

Theo quy định của pháp luật, các hoạt động kinh doanh huy động tiền gửi hoặc cấp tín dụng phải tuân thủ các quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, đối với quan hệ cho vay trực tiếp không phải hoạt động kinh doanh giữa các tổ chức, cá nhân (không được thực hiện bởi các tổ chức tín dụng) thông qua việc sử dụng kết nối dựa trên ứng dụng internet như một số hoạt động P2P Lending có thể coi là các giao dịch dân sự và không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng.

Duy Minh

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN