Nghiện thuốc lá là một bệnh lý

11/10/2018 - 19:20

Nghiện thuốc lá là hậu quả của các hiệu ứng tâm thần kinh gây ra do chất gây nghiện nicotine.

Nghiện nicotine được xếp vào là một dạng rối loạn tâm thần và hành vi do sử dụng chất hướng thần (cùng với rượu, ma túy hay các thuốc hướng thần khác). Người nghiện nicotine phải tiếp tục hút thuốc lá để duy trì cảm giác dễ chịu do hút thuốc lá mang lại và tránh né những cảm giác khó chịu do thiếu thuốc lá gây ra. Thuốc lá buộc người nghiện phải hút liên tục nhiều tháng nhiều năm, thậm chí khi đã mắc các bệnh do hút thuốc lá như: suy hô hấp, cắt cụt chân vì tắc mạch chi dưới... Nồng độ nicotine trong một điếu thuốc không cao đến mức chết người nhưng sẽ tích tụ dần trong cơ thể người hút theo thời gian.

Nghiện thuốc lá thường là kết hợp của nghiện tâm lý, hành vi với nghiện thực thể - dược lý.

Nghiện tâm lý: là khi người nghiện hút thuốc lá để tìm kiếm các hiệu ứng tâm thần kinh khi hút thuốc lá ví dụ: sảng khóai, hưng phấn, tăng khả năng tập trung chú ý. Đặc điểm nghiện thuốc lá trên mỗi người là khác nhau bởi vì nghiện tâm lý tùy thuộc vào hoàn cảnh, không gian, thời gian và nhu cầu hiệu ứng tâm thần kinh tương ứng với hoàn cảnh cụ thể ấy. Cụ thể, người nghiện thuốc lá tâm lý sẽ hút thuốc lá khi uống cà phê cùng bạn bè để tìm cảm giác sảng khoái, hút thuốc lá khi làm việc để tăng mức độ tập trung, hút thuốc lá trước khi bước vào giải quyết một tình huống căng thẳng, nguy hiểm để giảm căng thẳng...

Nghiện hành vi: là khi người nghiện hút thuốc lá như là một phản xạ có điều kiện đã phát sinh trong một hoàn cảnh cụ thể. Họ hút theo phản xạ chứ không phải là do nhu cầu cơ thể thực sự thiếu nicotine. Theo đó, hành vi hút thuốc lá xuất hiện trong các tình huống cụ thể, lặp đi lặp lại, theo đúng thứ tự trong thời gian dài như: Sau khi ăn cơm xong là hút, khi uống cà phê vào buổi sáng là hút, gặp bạn hữu là hút.

Nghiện thực thể - dược lý: là khi việc hút thuốc lá đã trở thành một nhu cầu cần thiết, không thể thiếu, không thể cưỡng lại được trong cuộc sống. Cơ thể họ cần nicotine để có thể hoạt động bình thường, vì khi thiếu nicotine, sẽ xuất hiện các triệu chứng của hội chứng cai thuốc lá như: thèm hút thuốc lá mãnh liệt; cảm giác kích thích, bứt rứt, căng thẳng; không tập trung được; buồn bã, lo lắng; thèm ăn; rối loạn giấc ngủ… Các triệu chứng này sẽ biến mất ngay khi họ hút thuốc lá trở lại.

Theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA), người hút thuốc có ít nhất 3 trong 7 tiêu chuẩn dưới đây kéo dài trong ít nhất 12 tháng là người nghiện thuốc lá:

1. Số điếu thuốc hút mỗi ngày càng ngày càng tăng (hội chứng dung nạp).

2. Khi thiếu thuốc hoặc cai thuốc cảm thấy bứt rứt, khó chịu, buồn bực, cáu gắt, khó tập chung... và các khó chịu này mất đi khi hút thuốc trở lại (hội chứng cai thuốc).

3. Hút lâu và nhiều hơn so với dự kiến.

4. Muốn và từng thử cai thuốc lá nhiều lần nhưng chưa thành công.

5. Dành nhiều thời gian cho việc tìm kiếm và hút thuốc lá. 

6. Giảm hoặc từ bỏ các hoạt động xã hội khác vì hút thuốc lá.

7. Vẫn tiếp tục hút dù biết thuốc lá có hại hoặc đã bị những tác hại do thuốc lá gây ra.

Chúng ta cần nhìn nhận tác hại của thuốc lá đến sức khỏe mà từ bỏ nó. Thanh thiếu niên không nên vì thể hiện sự trưởng thành, mong muốn thử nghiệm một cái gì đó “bị cấm” hay chịu sức ép từ người khác mà phải tập hút thuốc lá. Người lớn hãy thể hiện sự trưởng thành của mình đừng xem thuốc lá như là một cái nạng để dựa vào trong những lúc căng thẳng, khó khăn. Bỏ ngay cái suy nghĩ tự “thưởng” cho mình một điếu thuốc khi hoàn thành một nhiệm vụ... Để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng hãy tránh xa căn bệnh nguy hại này.

TTTTGDSK

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN