Tiếp nối truyền thống, thêm mến đất thương người

08/11/2019 - 08:00

BDK - Ngày 7-11-2019, Báo Đồng Khởi tổ chức lễ tổng kết trao giải cuộc thi viết “Đất và người Bến Tre hôm nay”. Ban tổ chức đã trao 1 giải nhất, 1 nhì, 1 ba và 3 khuyến khích cho các tác giả có tác phẩm đạt giải. Trong đó, tác phẩm “Phù sa mặn” của tác giả Kim Liên (TP. Bến Tre) giải nhất.

Nhà báo Trần Đông (huyện Châu Thành) phát biểu ý kiến tại chương trình. Ảnh: T. Đồng

Nhà báo Trần Đông (huyện Châu Thành) phát biểu ý kiến tại chương trình. Ảnh: T. Đồng

Nội dung phong phú

Cuộc thi viết về chủ đề “Đất và người Bến Tre hôm nay”, do Báo Đồng Khởi tổ chức hướng đến kỷ niệm 60 năm ngày Bến Tre Đồng khởi, 100 năm ngày sinh Nữ tướng Nguyễn Thị Định và các ngày lễ lớn trong năm 2020.

Qua 10 tháng phát động (từ ngày 6-11-2018 đến 31-8-2019), ban tổ chức đã nhận 42 tác phẩm dự thi. Nhìn chung, các tác phẩm tham dự đều thể hiện được chủ đề về đất và người Bến Tre. Nội dung nêu bật được phẩm chất cao quý của con người Bến Tre trải qua hai cuộc kháng chiến và trong công cuộc xây dựng, đổi mới hôm nay; giới thiệu những nhân vật, sự kiện đi vào lịch sử gắn liền với cuộc đấu tranh trên mảnh đất 3 dải cù lao; những thành tựu, dấu ấn nổi bật trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội của tỉnh trong thời gian qua, nổi bật là trong phong trào xây dựng giao thông, nông thôn mới, đô thị văn minh, thi đua “Đồng khởi mới”, Đồng khởi khởi nghiệp; những điển hình, nhân tố mới trong lao động sản xuất, vươn lên làm giàu, thoát nghèo; giới thiệu phong tục tập quán, đời sống văn hóa, tín ngưỡng, ẩm thực của người dân từ lúc đặt chân đến vùng sông nước miệt vườn khai hoang lập nghiệp cho đến ngày nay...

Theo đánh giá của ban tổ chức, các tác phẩm dự thi đúng thể lệ. Tất cả đều là những tác phẩm mới, chưa được phổ biến, đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng, các trang cá nhân và không tham gia các cuộc thi khác, độ dài dưới 5.000 chữ; thể loại đa dạng, phù hợp: phản ánh, ghi chép, bút ký, phóng sự (có hình ảnh kèm theo), nội dung được đầu tư công phu, chất liệu dồi dào, phong phú, diễn đạt thuyết phục, mạch lạc làm nổi bật chủ đề của cuộc thi viết “Đất và người Bến Tre hôm nay”. Tuy nhiên, một số tác phẩm dự thi chưa được đầu tư, chất liệu đưa vào tác phẩm chưa xứng tầm với chủ đề mà tác giả đề cập đến, nhất là những tác phẩm viết về nhân vật, sự kiện lịch sử. Một số tác phẩm còn tản mạn, không phân định rõ phạm vi chủ đề, sử dụng nhiều chất liệu nhưng phân bổ tùy tiện, ngẫu hứng, thiếu sự gắn kết.

Ở vòng sơ khảo, Ban tổ chức đã chọn ra 11 tác phẩm vào chung khảo. Qua chung khảo, có 8 tác phẩm được chọn trao giải nhất, nhì, ba và khuyến khích. Trong đó, tác phẩm “Phù sa mặn” của tác giả Kim Liên giải nhất; chuỗi tác phẩm “Hồng chung xứ đạo”, “Ba Tri hương vị quê nhà” của tác giả Lâm Triều An giải nhì; chuỗi tác phẩm “Trên bến Thạnh Phong”, “Trăm năm sông Thom” của tác giả Hoàng Trung giải ba; tác phẩm “Đi lên từ những con đường” của tác giả Lư Thế Nhã, tác phẩm “Đời sống tín ngưỡng của cư dân Bến Tre” của tác giả Bùi Hữu Nghĩa, tác phẩm “Bình minh trên hồ Kênh Lấp” của tác giả Nguyễn Thảo Nguyên đồng giải khuyến khích.

Mạch nguồn cảm xúc

Bến Tre có truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng kiên cường. Đó là niềm tự hào lớn lao của bao thế hệ sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này. Từ đó hình thành, gợi mở chủ đề hấp dẫn, tạo niềm cảm hứng để thôi thúc các tác giả, nhà văn, nhà báo khai thác sáng tác. Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam nói chung, tỉnh Bến Tre nói riêng, đã có nhiều trang sử ghi chép những sự kiện gắn liền với những vị tướng tài ba, nhiều đồng chí lãnh đạo của Đảng, Nhà nước đã từng có thời gian công tác, chiến đấu, sinh sống gắn bó trên mảnh đất cù lao xanh tươi này.

Tác giả Huỳnh Văn Thanh (TP. Bến Tre) tâm huyết viết tác phẩm “Sống mãi vị tướng hiển vinh”, mà theo ông, như một lời tri ân và nhắc nhớ thế hệ hôm nay về công lao to lớn của Nữ tướng Nguyễn Thị Định đối với cách mạng Việt Nam. Đó là “Cách mạng miền Nam có Phó tổng Tư lệnh Quân giải phóng là bà Nguyễn Thị Định, vừa là định mệnh vừa là niềm tự hào to lớn của dân tộc Việt Nam”. Ở góc độ khác, tác phẩm “Nối tiếp bước chân Nữ tướng Nguyễn Thị Định”, tác giả Phạm Trà Mị (Mỏ Cày Bắc) dùng ngòi bút mộc mạc của mình ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam mà Nữ tướng Nguyễn Thị Định là một hình mẫu, được bao quát bằng “8 chữ vàng”: “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang”. Chính bà là người khởi xướng và lãnh đạo chủ chốt phong trào Đồng khởi ở Mỏ Cày. Người phụ nữ ấy là con của quê hương xứ Dừa. Thật đáng tự hào.

Mỗi địa phương đều có lịch sử đấu tranh cách mạng, có những địa danh gắn liền với những chiến công chói lọi và những vị tướng anh hùng. Tác giả Hoàng Trung (Bình Đại) đã không ngại khó khăn tìm về xã Thạnh Phong (Thạnh Phú) mặc cho cái nắng chang chát của tháng 7 “rát da đầu” để tìm tư liệu viết tác phẩm “Trên bến Thạnh Phong”. Với lối diễn đạt mạch lạc, chân thực, sự kiện lịch sử mở tuyến đường vận chuyển vũ khí bằng đường biển (sau này là đường Hồ Chí Minh trên biển) được thể hiện khá sinh động, lôi cuốn qua lời kể của các nhân chứng lịch sử. Từ chuyện xưa của người lính không ngại hy sinh ngày đêm để bảo vệ cho tàu chở vũ khí cập bến an toàn, cho đến chuyện những người lính tiếp tục kiên cường bám trụ, gieo mầm xanh trên vùng đất mặn khi đất nước hoàn toàn thống nhất. Để rồi “Bên vàm Khâu Băng vẫn mênh mông sóng nước, xa xa là những cánh rừng bần, rừng đước từng che chở cho quân ta giờ vẫn xanh ngắt để bảo vệ vuông tôm, vườn xoài, hoa màu của người dân ven biển. Những con đường bê-tông được trải dài đến tận các xóm, ấp vùng sâu, giúp giao thông thuận tiện; nhiều gia đình đã thoát nghèo, vươn lên làm giàu tại vùng đất này”.

Đó còn là chuyện về Thạnh Phong, một xã vùng xa của huyện Thạnh Phú. Rộng hơn là câu chuyện đánh thức tiềm năng, thế mạnh của một huyện biển sau bao ngày bị vùi lấp bởi hậu quả chiến tranh, bởi sự khắc nghiệt của thiên nhiên bằng chính bàn tay, khối óc của những con người vốn cần cù, chịu thương chịu khó. Mặc dù không sinh ra và lớn lên trên đất biển, nhưng có nhiều năm gắn bó trong quá trình tác nghiệp, tác giả khá tường tận “cơn giận dữ” của sóng biển, gió biển, vì sao người dân vẫn còn bám trụ nơi đây, và vì sao vùng đất này trở thành miền “đất hứa” của nhà đầu tư, của những người có khát vọng vươn lên làm giàu. Đọc “Phù sa mặn” của tác giả Kim Liên mới thấy sức mạnh và ý chí của con người trong quá trình “thu phục” thiên nhiên, nếu như ngày xưa chỉ là “tay lấm chân bùn”, thì ngày nay là trí tuệ, là sáng tạo, là ứng dụng khoa học công nghệ, nhất là trong điều kiện biến đổi khí hậu. Từ đó khẳng định “Trầm tích biển là tài nguyên, phù sa mặn là tài nguyên bản địa. Vấn đề là con người Thạnh Phú đứng chân trên mảnh đất ấy phải biết khơi nguồn lợi của đất đai bằng chính tư duy đổi mới, sáng tạo và khoa học để biến cái chưa thể thành có thể như thành quả mà mô hình tôm - lúa đã đem lại trên đồng ruộng Thạnh Phú hôm nay” - lời kết của tác giả Kim Liên.

Từ giã vùng biển sâu nặng tình đất, tình người, đến vùng đất nổi danh “cây lành trái ngọt”. “Chợ Lách cây trái bạn ơi! Hoa thơm trái ngọt đậm tình quê hương”. Tác phẩm “Hồng Chung xứ đạo” của tác giả Lâm Triều An (Ba Tri) dẫn dắt người đọc những cung bậc cảm xúc. Bởi qua đó mới thấy cuộc sống của người dân miệt vườn phong phú đến nhường nào, không ở đâu xa, chỉ quanh quẩn quanh ta, trên quê hương ta và ngay trong gia đình ta. Cảnh sắc thiên nhiên, với sự gìn giữ, “vun bồi” của con người ngày càng trở nên đẹp đẽ, thôi thúc bước chân những ai chưa và đang có ý định đến Bến Tre tham quan du lịch, từ vườn cây ăn trái trĩu quả, hoa kiểng đủ sắc màu, đến những món ăn dân dã miệt vườn. Tác giả gửi gắm: “Đến với mảnh đất Chợ Lách hiền hòa, về với xứ Cái Mơn bao dung, mến khách để nếm trải hương vị ngọt ngào của hoa trái. Để lắng lòng thưởng thức những cung bậc bổng trầm sâu lắng của “Hồng chung”.

Là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, có nhiều sông, 65km bờ biển chạy dài qua 3 huyện Ba Tri, Bình Đại, Thạnh Phú nên đời sống tinh thần của người dân Bến Tre vô cùng phong phú. Tác phẩm “Đời sống tín ngưỡng của cư dân Bến Tre” của tác giả Bùi Hữu Nghĩa đã giới thiệu khá đầy đủ các hình thức tín ngưỡng của người dân xứ Dừa. Có thể nói, tác giả đã thật sự “chạm vào sợi dây thời gian” ngược về quá trình khai phá vùng đất phương Nam, cư dân nhiều vùng miền đã mang cả tín ngưỡng tâm linh nơi chôn nhau cắt rốn như hành trang mang theo trên bước đường Nam tiến. Đó là chỗ dựa tinh thần của tiền nhân để giúp họ có thêm nghị lực, sức mạnh vượt qua khó khăn thử thách ban đầu, từng bước “bám rễ”, định cư lâu dài trên vùng đất mới. Trải qua quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa, đồng cư cộng cảm càng làm cho đời sống tín ngưỡng thêm đa dạng. Đó là nguồn tài nguyên nhân văn quý báu mà tiền nhân đã để lại cho thế hệ hôm nay. Trong đó phải kể đến lễ cúng nghinh Ông, các vị tiền nhân tài đức, các vị anh hùng dân tộc.

Nhân sự kiện tổ chức Lễ hội Dừa lần thứ V vào tháng 11-2019, tác giả Phạm Nguyễn Khôi Nguyên (Châu Thành) dành thời gian chấp bút tác phẩm có chủ đề “Câu hỏi lớn in đậm dấu ấn cây dừa Bến Tre”, với mong muốn chia sẻ thêm một số thông tin từ góc nhìn lịch sử, từ câu chuyện đối đáp giữa Nguyễn Đình Chiểu và Trương Định và hình tượng cây dừa trong kiến trúc hoa văn ở một ngôi mộ cổ độc đáo nhất nhì Bến Tre cho đến nay. Câu chuyện mang đến thông tin thú vị: “Ai có ngược dòng lịch sử phát triển của vùng đất cù lao Bến Tre với 300 năm khai khẩn, cây dừa có thể đã được trồng từ thời khai hoang khẩn đất và được trồng nhiều nhất qua đợt di dân giữa đầu thế kỷ thứ XIX”.

Đất và con người Bến Tre không ngừng chuyển mình đi lên, hòa nhập vào sự phát triển chung của đất nước, như một “con tàu” đang vươn mình ra biển lớn, cùng nhau “đồng khởi” trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội. Bằng tinh thần “Đồng khởi mới”, những cây cầu thế kỷ, hiện đại mọc lên phá thế biệt lập, kết nối những tuyến đường, làm bệ phóng đưa kinh tế đi lên, xuất hiện nhiều khu công nghiệp, khu đô thị mới. Tất cả đều được thể hiện qua các tác phẩm “Đi lên từ những con đường” của tác giả Lư Thế Nhã và tác phẩm “Bình minh trên hồ Kênh Lấp” của tác giả Nguyễn Thảo Nguyên, tác phẩm “Bến Tre trên đường công nghiệp hóa” của tác giả Lê Văn Phúc…

Có thể nói, cuộc thi viết “Đất và người Bến Tre hôm nay” khép lại nhưng đã mở ra những góc nhìn mới về đất và người Bến Tre hôm nay. Tình đất, tình người trên ba dải cù lao luôn quyện vào nhau, như mạch nguồn mạnh mẽ, bền bỉ, nối tiếp nhau qua các thế hệ của những người con quê hương Đồng khởi anh hùng. Những tác phẩm đạt giải sẽ được chọn trong đặc san Đồng Khởi số đặc biệt và phát hành nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày Bến Tre Đồng khởi (17-1-1960 - 17-1-2020).

Nhật Minh

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN