Cần nhiều nỗ lực để cai thuốc lá

31/05/2017 - 07:50

Theo giới y học, trong khói thuốc lá có hơn 4.000 hóa chất, trong đó có khoảng 200 hóa chất gây nhiều chứng bệnh. Đó là những bệnh: ung thư miệng, ung thư thực quản, ung thư phổi, ung thư thận và bàng quang…

Tác hại biết trước

Cũng theo giới y học, trong khói thuốc lá có nicotine và monoxit carbon. Nicotine là chất không màu, khi cháy màu nâu và có mùi thuốc trong không khí. Khi hút thuốc lá thì nicotine được hấp thụ nhiều nhất qua miệng, niêm mạc mũi vào phổi. Hút thuốc sẽ đưa vào cơ thể từ 1 - 2mg nicotin ở mỗi điếu. Sau đó chất này đến não, trong vòng khoảng 10 giây. Còn monoxit carbon có nồng độ cao đi vào máu, gắn với hemoglobine với áp lực mạnh hơn 20 lần oxy. Hút trung bình 1 bao thuốc mỗi ngày, hàm lượng hemoglobine có thể tới 7 - 8%. Sự tăng hemoglobine có nguy cơ góp phần hình thành các mảng xơ vữa động mạch.

Nói về tác hại của khói thuốc lá, bác sĩ Trần Văn Ân - Phó giám đốc Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu cho hay: Qua nghiên cứu nhiều năm về khói thuốc lá cho thấy nó gây ra nhiều chứng bệnh, nhất là bệnh ung thư sớm dẫn đến tử vong. Khói thuốc lá có các hợp chất thơm như benzopyrene dễ gây ung thư, nhất là ung thư phổi. Bên cạnh đó, khói thuốc lá còn có nguy cơ gây những bệnh: ung thư thận - bàng quang, ung thư tuyến tuỵ, ung thư bộ phận sinh dục, ung thư hậu môn và đại tràng, trực tràng… Không những thế, khói thuốc lá còn gây bệnh tim mạch, ảnh hưởng xấu đến nhịp tim và huyết áp. Khói thuốc lá tăng nguy cơ bệnh mạch vành. Bệnh này dễ thấy nhất là đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim; nặng hơn nữa là rối loạn nhịp tim và đột tử. Hiện nay, bệnh phổi ngày càng tăng do khói thuốc lá.

Cách từ bỏ

Bỏ (cai) thuốc lá có nhiều cách nhưng đòi hỏi người nghiện thuốc lá phải có ý chí quyết tâm, nói không với thuốc lá. Theo một số kinh nghiệm dân gian: Khi cơn nghiện thuốc lá bắt đầu nổi lên thì nếm chút muối bằng đầu lưỡi, nó dập tắt ngay sự thèm thuốc lá. Cách thứ hai là hít sâu mùi quế khâu; nó tăng hoạt động của não, tăng cường trí nhớ. Cách thứ ba là dùng 1 muỗng cà phê mật ong với nửa trái chanh và 5 muỗng nước đun sôi để nguội. Mật ong có tác dụng giải độc tố nicotin trong não. Cách thư tư, uống sữa thường xuyên, khi hút thuốc lá có cảm giác khó chịu mùi thuốc lá. Cách thứ năm, châm cứu cũng là cách rất tốt để bỏ thuốc lá.

Bác sĩ Phạm Thanh Bình - Phó giám đốc Bệnh viện Lao và bệnh phổi cho biết, người cai thuốc thường hay cáu gắt, bực bội và có chiều hướng tăng cân. Do đó, để cai thuốc thành công và tránh sự khó chịu khi cơn thèm thuốc xuất hiện rất cần sự chia sẻ của người thân, bạn bè và hơn hết là sự nỗ lực, ý chí của người cai thuốc. Cần chú ý đến vấn đề dinh dưỡng và chế độ thể dục thể thao hợp lý để giảm tăng trọng góp phần tránh được những bệnh về tim mạch đảm bảo sức khỏe trong quá trình cai thuốc.

Nói về việc bỏ thuốc lá, ông Lê Văn Hữu ở xã Hòa Lợi, huyện Thạnh Phú tâm sự: Tôi hút thuốc lá từ năm 17 tuổi, hiện nay 59 tuổi, thấy càng ngày càng ho nhiều. Bác sĩ nói phổi của tôi bị nám, chưa bị lao phổi tôi mừng quá, đang bỏ thuốc từ từ. Mấy năm nay, tôi khuyên con rể tôi bỏ thuốc lá, vì hút thuốc không chỉ tốn hao mà còn gây ra nhiều bệnh tật.

Để người nghiện thuốc lá bỏ được thuốc lá, ông Ngô Văn Tán - Giám đốc Sở Y tế (Phó trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo phòng, chống tác hại thuốc lá tỉnh) chỉ ra phương pháp: Phải ăn uống lành mạnh, đều độ, không uống rượu hay nước có ga, kiểm soát căng thẳng, không nên tiếp xúc với người đang hút thuốc lá. Lên kế hoạch cụ thể (mỗi ngày bỏ bao nhiêu điếu thuốc). Thường xuyên gặp bạn bè không hút thuốc lá (bạn không hút mà mình hút thì bản thân phải tự thấy ngại, nhất là khi mình hút, bạn bị ho vì khói thuốc của mình). Hình thành thói quen mới. Đó là khi thèm thuốc thì uống ly nước cam, trà chanh đường hoặc ngũ cốc. Bên cạnh đó, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành y tế là lực lượng chính trong việc tuyên truyền phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Dinh dưỡng cho người cai thuốc

Một số vấn đề dinh dưỡng xin được giới thiệu để người cai thuốc chú ý và tham khảo:

Đối với một số người nghiện thuốc lá không có thói quen ăn sáng thì trong những tuần đầu cai thuốc, buổi sáng nên ăn nhẹ, chia nhiều bữa, ít tinh bột. Vì ở thời gian này, người cai thuốc lá thường bị hội chứng cai thuốc gồm có bực bội cáu kỉnh, ngủ gà ban ngày, mất ngủ ban đêm. Bực bội, cáu kỉnh thường xuất hiện vào khoảng 8 - 9 giờ sáng do tình trạng thèm nicotin dẫn đến hạ đường huyết và đặc biệt là thiếu năng lượng cung cấp cho não.

Người cai thuốc cần cố gắng ăn nhiều bữa nhỏ, từ 1 - 2 giờ/lần trong vài ngày đầu. Ăn một lượng nhỏ các loại thực phẩm có chỉ số đường thấp như: 1 lát bánh mì đen, 1 bát cháo gạo lức hay cháo đậu hay sữa chua không đường, hoặc táo, lê... để cơ thể nhận được 1 lượng đường nhỏ đều đặn và bảo đảm cung cấp đủ năng lượng cho não hoạt động. Khi đã quen ăn sáng thì nên ăn bữa sáng đầy đủ dưỡng chất, nhiều rau, trái cây, các loại thịt, cá trứng, sữa. Nên uống 3 lần trà mỗi ngày sẽ giúp cải thiện tình trạng bực bội, cáu kỉnh của hội chứng cai thuốc.

Người cai thuốc thường dễ hay buồn ngủ sau bữa ăn. Bữa ăn giàu đạm sẽ giúp người cai thuốc tỉnh táo hơn. Bữa ăn trưa, người cai thuốc nên ăn nhiều thịt nạc, cá, trứng và các loại đậu, có thể sử dụng kẹo cao su không đường cũng giúp tỉnh táo. Tuy nhiên, buổi tối ngược lại người cai thuốc lại rất khó ngủ. Người cai thuốc không nên ăn 2 giờ trước khi ngủ. Không uống nước có cafein 4 tiếng trước khi ngủ. Nên uống 1 cốc sữa nóng hoặc 1 tách trà hoa cúc 30 phút trước ngủ, đây là 1 loại an thần tự nhiên. Tinh bột, đặc biệt là đường có tác dụng lên não giống nicotin nên người cai thuốc thường rất thèm ngọt. Nicotin còn có tác dụng làm tăng chuyển hóa cơ thể khoảng 7%, vì vậy người cai thuốc sẽ thấy đói nhiều hơn khi cai thuốc. Với 2 yếu tố này làm cho người cai thuốc rất dễ lên cân, có thể 5 - 7kg trong vòng 1 tháng.

Đối với tình trạng thèm ngọt, có thể chọn các loại trái cây, thức ăn có năng lượng thấp để tránh tăng cân. Nên chọn các thực phẩm ít béo, ít ngọt sẽ có năng lượng thấp hơn như ăn thức ăn nướng, luộc không ăn thức ăn chiên, ít ăn thức ăn xào, bỏ da mỡ chỉ ăn thịt nạc. Cần uống 8 - 12 cốc nước lọc mỗi ngày sẽ giúp thải độc tố cũng như nicotin ra khỏi cơ thể. Ngoài ra, cần tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày. Ưu tiên những môn tập thể dục nâng cao sức bền như chạy bộ, bơi lội.

Phan Hân (Theo báo Sức khỏe đời sống)

Hoàng Vũ

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN