Chăm sóc, bảo vệ Trẻ em trong bối cảnh xã hội số, bài 1

Chia sẻ với trẻ để thấu hiểu và giáo dục phù hợp

15/06/2022 - 05:54

BDK - Tháng hành động vì trẻ em (TE) được tổ chức vào tháng 6 hàng năm là sự kiện nhằm thúc đẩy sự quan tâm của xã hội trong chăm sóc, giáo dục và bảo vệ TE. Tháng hành động vì TE năm 2022 có chủ đề “Chung tay bảo vệ TE, hãy lên tiếng phòng chống xâm hại, bạo lực TE” một lần nữa đặt ra những hồi chuông cảnh báo về chăm sóc TE trong bối cảnh xã hội có nhiều thay đổi sau khi trải qua đợt dịch Covid-19.

Dành thời gian gần gũi tâm tình giúp bé tự tin phát huy, thể hiện chính kiến của mình. Ảnh: T. Đồng

Dành thời gian gần gũi tâm tình giúp bé tự tin phát huy, thể hiện chính kiến của mình. Ảnh: T. Đồng

Chia sẻ, không áp đặt

Nuôi dạy con cái luôn đặt ra cho các bậc cha mẹ những thử thách không hề đơn giản. Trong hành trình làm mẹ, chị T.T.H.G thường tự hỏi: Chăm con thế nào cho tốt; dạy con làm sao cho ngoan. Đối với chị, dạy con không phải áp đặt, con nên làm cái này hay nên làm cái kia mà chị chia sẻ, gợi mở để con có cái nhìn đúng bất kỳ vấn đề gì. Nếu con có nhận thức chưa đúng hay hành động ngỗ ngược thì chị bình tĩnh nói chuyện để giúp con hiểu vấn đề chuẩn xác và theo hướng tích cực. “Thế hệ của các con hôm nay khác xa thời mình còn trẻ. Nếu áp đặt con phải như mình - đứa trẻ của mấy chục năm trước thì không còn phù hợp”, chị T.T.H.G tâm sự. Sau những giờ làm việc, chị H.G dành thời gian để chơi cùng con, tâm sự thoải mái với con, chọn cách gần gũi tâm tình để giúp bé tự tin phát huy, thể hiện chính kiến của mình.

Trong một trường hợp khác, chị H.L khá lo lắng khi đang có một khoảng cách rất lớn với hai cô con gái đang tuổi lớn của mình. “Tôi cảm thấy rất bế tắc vì các con ngày càng rời xa vòng tay của mình, không chia sẻ với ba mẹ. Biết con đã lớn, có suy nghĩ riêng nhưng con chưa đủ những kỹ năng và hiểu biết để đối diện với những vấn đề phức tạp trong cuộc sống, làm sao tôi có thể tin và phó mặc”.

Tình huống của gia đình chị H.L không phải là cá biệt trong xã hội ngày nay, nhiều phụ huynh cho rằng, họ đang mất dần sự kết nối khi các con ngày một lớn. Các biện pháp dạy con theo lối áp đặt, cha mẹ bảo sao con phải nghe vậy, gò ép con vào khuôn khổ nền nếp hoặc đặt một kỳ vọng lớn để con phát triển trở thành người như cha mẹ mong muốn đang ngày càng cho thấy những hệ lụy tiêu cực.

“Không nên áp đặt suy nghĩ của người lớn đối với TE trước một sự kiện, sự việc. Đối với trẻ, nhất là ở lứa tuổi vị thành niên thì sẽ bị áp lực có làm đúng như mong muốn của cha mẹ hay không, các bé dễ rơi vào trường hợp phủ định mình, lâu dài sự phát triển của nội tâm sẽ mâu thuẫn với giáo dục của gia đình, sinh ra lo âu, dẫn đến gia đình không có tiếng nói chung. Một điều cần phải lưu ý là bạo lực gia đình không phải chỉ là việc đánh đòn, tổn thương thể xác mà còn là bạo lực trong những lời nói làm tổn thương về mặt tinh thần”, Bác sĩ chuyên khoa I Huỳnh Ngọc Lan Vy - Khoa Tâm thần nhi, Bệnh viện Tâm thần tỉnh cho biết.

Cũng có trường hợp đứa trẻ được cha mẹ xem như là “trung tâm của vũ trụ”. Cách phản ứng của cha mẹ cũng làm nhận thức và tâm lý của các con trở nên lệch lạc. Cần nên hiểu rằng mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập đang phát triển. Các em có những cái sai cần uốn nắn. Đồng thời, các em cũng có những cái tốt cần được khích lệ đúng cách. Theo bác sĩ Huỳnh Ngọc Lan Vy, phụ huynh cần lắng nghe con để hiểu con chứ không phải nghe để phán xét và áp đặt con theo cách của mình. Quan tâm con đúng cách để sớm nhận ra những biểu hiện tâm lý bất thường của con, phát hiện sớm những rối loạn về tâm lý, tâm thần, kịp thời nhận ra những biểu hiện ảnh hưởng đến học tập, sinh hoạt của con để tìm hiểu nguyên nhân và có giải pháp phù hợp.

Giáo dục tâm lý học đường

Thời gian gần đây, dù ngành giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) chưa thống kê nhưng mạng xã hội cũng đã lan truyền các clip bạo lực học đường do những mâu thuẫn trong quan hệ bạn bè khiến các em có hành vi không phù hợp trong môi trường giáo dục. Qua các vụ việc, hầu hết các trường hợp để xảy ra bạo lực học đường là những trẻ thiếu tình thương và sự chăm sóc đúng cách nên có những biểu hiện lệch lạc trong lối sống và cách ứng xử. Điều này đặt ra những vấn đề cần quan tâm trong công tác giáo dục tâm lý học đường, đặc biệt sau những ảnh hưởng của dịch Covid-19.

Tại tỉnh, nhiều năm qua, việc tư vấn tâm lý đã trở thành hoạt động thường xuyên trong nhiều trường. Trường THCS TP. Bến Tre, từ năm học 2014-2015, thông qua các hoạt động ngoại khóa, tọa đàm, nói chuyện chuyên đề… giáo viên kịp thời nắm tâm lý học sinh. Hiệu trưởng Trường THCS TP. Bến Tre Nguyễn Anh Dũng cho hay, trường đã xây dựng các hoạt động trải nghiệm kết hợp mời diễn giả để sinh hoạt chuyên đề theo từng thời điểm. Thông qua các diễn giả, giáo viên của trường sẽ có những tác động chấn chỉnh, định hướng giúp các em phát triển theo hướng tích cực.

Theo Giám đốc Sở GD&ĐT La Thị Thúy, triển khai Thông tư số 31 của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT đã yêu cầu và hướng dẫn các trường tổ chức tham vấn tâm lý đối với học sinh gặp khó khăn cần hỗ trợ, can thiệp, giải quyết kịp thời. Đồng thời, giới thiệu, hỗ trợ đưa đến các cơ sở, chuyên gia điều trị tâm lý đối với các trường hợp bị rối loạn tâm lý nằm ngoài khả năng tư vấn của trường. Ngành GD&ĐT có ấn định số tiết cụ thể cho công tác tư vấn tâm lý học sinh tùy theo cấp học và thành lập tổ tư vấn nhằm thực hiện tư vấn cho các em khi cần thiết.

Hiện nay, thực hiện tư vấn tâm lý cho học sinh trong trường phổ thông, cán bộ, giáo viên phụ trách sẽ tư vấn tâm lý lứa tuổi, giới tính, hôn nhân, gia đình, sức khỏe sinh sản vị thành niên phù hợp với lứa tuổi; giáo dục kỹ năng, biện pháp ứng xử văn hóa, phòng chống bạo lực, xâm hại và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện; tư vấn tăng cường khả năng ứng phó, giải quyết vấn đề phát sinh trong mối quan hệ gia đình, thầy cô, bạn bè và các mối quan hệ xã hội khác; kỹ năng, phương pháp học tập hiệu quả và định hướng nghề nghiệp (tùy theo cấp học).

Trong đợt dịch Covid-19 vừa qua, Sở GD&ĐT đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục tổ chức tư vấn, hỗ trợ tâm lý, hướng dẫn thực hiện các biện pháp an toàn cho các em học sinh. Để giải quyết tốt vấn đề tâm lý học sinh, cán bộ quản lý, quý thầy, cô giáo các trường theo dõi sát và thường xuyên liên hệ gia đình thăm hỏi, động viên kịp thời giúp ổn định tâm lý và sức khỏe, tránh các hiện tượng bất an về tinh thần, tâm lý ảnh hưởng đến việc học. Tổ tư vấn tâm lý học đường các trường cũng tích cực tuyên truyền, tư vấn, nắm bắt diễn biến tâm lý, giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và giáo dục thể chất cho học sinh.

“Về sức khỏe tâm lý, sức khỏe tâm thần của trẻ, hầu như khi phụ huynh phát hiện và đưa trẻ đến với bác sĩ thì đã ở giai đoạn muộn, biểu hiện tâm lý của trẻ khi đó đã vượt quá mức chấp nhận của gia đình và cộng đồng. Hiện nay, sau mùa dịch, đối với tuổi THCS, THPT, các em dễ gặp nhiều vấn đề về rối loạn cảm xúc, khó điều chỉnh cảm xúc của mình trước những biến cố. Điều này dẫn đến những rối loạn lo âu ở các bạn cấp 3 hoặc nặng hơn là rối loạn trầm cảm, đối với các em nhỏ ở độ tuổi tiểu học thì có thể gặp phải những cơn bùng nổ cảm xúc. Phụ huynh và nhà trường cần có sự quan tâm đến các biểu hiện tâm lý của trẻ để nhận diện sớm, tương tác, chăm sóc để giúp các em vượt qua khó khăn, điều chỉnh hành vi hoặc sớm điều trị không dùng thuốc”.

(Bác sĩ chuyên khoa I Huỳnh Ngọc Lan Vy - Khoa Tâm thần nhi, Bệnh viện Tâm thần tỉnh)

A. Nguyệt - Ph. Hân - Th. Đồng

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN