Đôi điều suy nghĩ từ đại hội cơ sở trực tiếp bầu Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư ở Đảng bộ tỉnh Bến Tre

19/03/2010 - 08:02

Nhằm rút kinh nghiệm việc mở rộng dân chủ trong bầu cử của Đảng, phát huy quyền dân chủ trực tiếp của đảng viên, phát huy trí tuệ, đề cao ý thức trách nhiệm của toàn Đảng bộ trong việc xây dựng, nâng cao chất lượng của cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên; Bộ Chính trị đã có chủ trương thực hiện thí điểm Đại hội Đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư tại Thông báo số 210-TB/TW ngày 22/12/2008.

Căn cứ Hướng dẫn số 24-HD/BTCTW của Ban Tổ chức Trung ương, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bến Tre đã cụ thể hóa thành Kế hoạch số 36-KH/TU, đồng thời chỉ đạo các Ban Đảng xây dựng các hướng dẫn để triển khai thực hiện. Trong Kế hoạch 36-KH/TU, tỉnh đã chọn 22 Đảng bộ trong tổng số 250 Đảng bộ cơ sở đạt  8,8%, trong đó có 18 đơn vị tiến hành đại hội đảng viên (có số lượng đảng viên dưới 200) và 4 đơn vị tiến hành đại hội đại biểu (có số lượng đảng viên trên 200). Sau một thời gian tích cực, khẩn trương chuẩn bị, từ ngày 21-1-2010 đến ngày 15-3-2010, tất cả các Đảng bộ đã tiến hành xong đại hội với kết quả đạt đúng yêu cầu về nội dung, chất lượng, nguyên tắc trong Hướng dẫn số 24 của Ban Tổ chức Trung ương. Cụ thể, Đại hội đã thực hiện đầy đủ 3 nội dung: Thảo luận và thông qua báo cáo chính trị, bản tự phê bình và phê bình của cấp ủy; bầu Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư, Ủy ban Kiểm tra cấp ủy; bầu đoàn đại biểu đi dự đại hội. Riêng, nội dung thảo luận đóng góp cho văn kiện cấp trên trực tiếp và văn kiện Đại hội toàn quốc lần thứ XI sẽ tiến hành ở hội nghị đảng viên khi có văn kiện cấp trên gởi xuống.

Nhìn lại quá trình tổ chức chỉ đạo Đại hội các đơn vị làm điểm, có thể rút ra một số vấn đề sau:

I/ Về công tác chuẩn bị đại hội:

Sau khi tiếp thu các chủ trương chỉ đạo của cấp trên, các Đảng bộ được chọn làm điểm đã sớm tổ chức triển khai quán triệt Chỉ thị số 37-CT/TW của Bộ Chính trị, Hướng dẫn số 24-HD/BTCTW của Ban Tổ chức Trung ương, các văn bản hướng dẫn của Tỉnh ủy và của cấp ủy cấp trên trực tiếp cho toàn thể đảng viên trong Đảng bộ, nhằm tạo sự thống nhất trong quá trình thực hiện. Đồng thời, chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức đại hội cấp mình, thành lập các tiểu ban chuẩn bị văn kiện, nhân sự và các điều kiện phục vụ đại hội.

Thường trực Tỉnh ủy chỉ đạo Ban Tổ chức Tỉnh ủy chủ trì thành lập Tổ công tác của tỉnh (gồm đại diện các Ban Đảng tỉnh), thường xuyên theo dõi, hướng dẫn, góp ý việc chuẩn bị đại hội của các cơ sở điểm. Tỉnh chọn Đảng bộ xã Thành Triệu (huyện Châu Thành) đại diện cho loại hình đại hội đảng viên và Đảng bộ xã Sơn Đông (thuộc thành phố Bến Tre) đại diện cho loại hình đại hội đại biểu tiến hành đại hội trước để rút kinh nghiệm.

1/ Về việc chuẩn bị văn kiện và các văn bản phục vụ đại hội:

Việc xây dựng các dự thảo văn kiện trình đại hội và các văn bản phục vụ đại hội được Đảng ủy tập trung chuẩn bị khá công phu, có tổ chức lấy ý kiến đảng viên ở từng chi bộ trực thuộc, thông qua tiểu ban văn kiện và cấp ủy cấp trên trực tiếp góp ý và được chấn chỉnh, bổ sung nhiều lần trước khi trình ra đại hội. Tại đại hội, các ý kiến thảo luận đóng góp của đảng viên được tổng hợp thành văn bản thông qua đại hội cho ý kiến. Nội dung văn kiện ở các đại hội được chuẩn bị tương đối có chất lượng, kiểm điểm đánh giá tình hình, kết quả thực hiện nghị quyết đại hội nhiệm kỳ qua; mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhiệm kỳ tới khá sát với thực tế tình hình và yêu cầu nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ; trong báo cáo kiểm điểm của cấp ủy có thể hiện tính nghiêm túc trong tự phê bình, chỉ ra khá cụ thể những ưu điểm, khuyết điểm và kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, điều hành của cấp ủy trong nhiệm kỳ qua.

Các văn bản phục vụ cho công tác tổ chức, điều hành của đoàn chủ tịch, của các cơ quan giúp việc đại hội cũng được chuẩn bị trước khá chặt chẽ, làm cơ sở cho việc tiến hành đại hội đúng theo các quy định, hướng dẫn của cấp trên.

2/ Về công tác chuẩn bị nhân sự:

Công tác chuẩn bị nhân sự được các cấp ủy lãnh đạo chặt chẽ, đúng quy trình theo Hướng dẫn số 24-HD/BTCTW; từ việc xây dựng, điều chỉnh bổ sung quy hoạch đến việc giới thiệu nguồn ở hội nghị Đảng ủy, hội nghị đảng viên trong đảng bộ, tổ chức lấy ý kiến của đại diện Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị – xã hội. Có một số đơn vị, việc lấy ý kiến giới thiệu nhân sự cấp ủy khóa mới được tiến hành đến hai, ba lần trong hội nghị đảng viên. Một số ít đồng chí do cấp ủy giới thiệu mà có ý kiến hoặc dư luận không tốt đều được xem xét, lấy ý kiến và biểu quyết lại ở cấp ủy một cách cẩn thận. Các đơn vị đã làm tốt công tác tư tưởng trong đảng bộ, nhất là trong việc được cấp trên chọn làm điểm thực hiện thí điểm chủ trương đại hội đảng bộ trực tiếp bầu Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư; cũng như tạo điều kiện và bố trí công việc phù hợp đối với những đồng chí không cơ cấu cấp ủy khóa mới và những đồng chí dự kiến chuyển đổi vị trí công tác khác. Các đơn vị điểm không chỉ làm tốt công tác chuẩn bị nhân sự cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư mà còn chuẩn bị kỹ phương án nhân sự Ủy ban Kiểm tra, nhân sự đoàn đại biểu đi dự đại hội cấp trên.

Về chất lượng nhân sự dự kiến tham gia Ban Chấp hành khóa mới cơ bản đảm bảo tiêu chuẩn, trình độ, bình quân tuổi đời thấp hơn cấp ủy đương nhiệm, đảm bảo tỷ lệ cơ cấu cán bộ trẻ, cán bộ nữ, phương án nhân sự giới thiệu đều đảm bảo có số dư đúng quy định (15% đối với cấp ủy và 20% đối với Ban Thường vụ). Nhìn chung, công tác nhân sự được chuẩn bị chu đáo, thực hiện đúng quy trình, dân chủ và tạo được sự nhất trí cao trong toàn Đảng bộ.

II/ Về tiến trình và kết quả đại hội:

Nhờ có quá trình chuẩn bị chặt chẽ, chu đáo nên tất cả các Đảng bộ đều tiến hành đại hội và kết thúc trong vòng 2 ngày. Số lượng đại biểu (ở các đại hội đại biểu) và số lượng đảng viên (ở các đại hội đảng viên) đi dự đại hội đạt bình quân 98,9% so với tổng số đại biểu hoặc đảng viên được triệu tập. Điều xúc động là có nhiều đảng viên được miễn sinh hoạt, miễn công tác vẫn đến dự đại hội xuyên suốt để được trực tiếp thực hiện quyền bầu cử của mình. Chương trình làm việc của đại hội diễn ra liên tục, không khí đại hội nghiêm túc, dân chủ, có tranh luận, thảo luận sôi nổi, mang tính xây dựng Đảng cao.

Kết quả bầu cử cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư theo tinh thần Hướng dẫn số 24 đạt khá tốt. Hầu hết các đồng chí dự kiến cơ cấu cấp ủy mới đều trúng cử với tỷ lệ phiếu tín nhiệm cao, chứng tỏ việc lấy ý kiến tham khảo trong quá trình chuẩn bị được thực hiện nghiêm túc, dân chủ. Tất cả đều chỉ bầu 1 vòng đủ số lượng, không có trường hợp phải bầu thêm do thiếu số lượng. Tỷ lệ phiếu bất hợp lệ gần như không có, kể cả đối với hình thức bầu không có số dư (phiếu đánh dấu đồng ý hoặc không đồng ý), chứng tỏ trình độ và ý thức trách nhiệm trong đảng viên rất tiến bộ. Danh sách nhân sự Ban Chấp hành khóa mới do Ban Chấp hành đương nhiệm giới thiệu với đại hội đảm bảo số dư trên 15%. Tỷ lệ cấp ủy khóa cũ tái cử 189/322, đồng chí, đạt bình quân 58,7%, số người tham gia cấp ủy lần đầu 133/322 đạt  41,3%, tương đối phù hợp với Quy định 37 của Bộ Chính trị. Tỷ lệ cấp ủy trẻ (dưới 30 tuổi) bình quân đạt 15,6%, cá biệt có đơn vị như Thị trấn Bình Đại (huyện Bình Đại), xã Tân Thanh (huyện Giồng Trôm) đạt trên 30%. Tỷ lệ cấp ủy viên là nữ bình quân đạt 21,42%, cá biệt có nơi đạt trên 30% như Bệnh viện Trần Văn An (7/15), xã Bình Thạnh (huyện Thạnh Phú) 5/15. Tuổi đời bình quân của cấp ủy mới dao động khoảng từ 35 – 40, cá biệt có đơn vị như xã Tân Thanh bình quân tuổi đời dưới 35 tuổi.

Việc bầu Ủy ban Kiểm tra ở cấp ủy mới và bầu đoàn đại biểu đi dự đại hội cấp trên tại đại hội cũng đạt yêu cầu về số lượng, chất lượng. Đáng lưu ý là tỷ lệ phiếu bầu bất hợp lệ gần như rất thấp (điều hay xảy ra ở đại hội các khóa trước) kể cả trong các trường hợp phiếu bầu cử không có số dư.

Việc thảo luận và thông qua nghị quyết tại đại hội cũng thể hiện được sự đổi mới theo đúng tinh thần Chỉ thị số 37 của Bộ Chính trị. Các nghị quyết đại hội đều thể hiện khá rõ mục tiêu, chỉ tiêu, giải pháp chủ yếu của phương hướng nhiệm kỳ tới trước khi thông qua toàn văn, những vấn đề còn khác nhau đều được thảo luận và biểu quyết riêng.

Tuy nhiên, qua theo dõi công tác chuẩn bị cũng như trực tiếp tham gia chỉ đạo tại đại hội, tôi thấy nổi lên một số vấn đề cần suy nghĩ thêm để hoàn thiện mô hình, cơ chế bầu cử trực tiếp, sao cho thật sự phát huy được dân chủ trực tiếp trong Đảng (ý Đảng) nhưng đồng thời cũng thể hiện được cả lòng dân.

Một là, trong quy trình lấy ý kiến, cần quy định rõ thêm cơ chế và nội dung tham khảo nơi cư trú và nơi công tác của người được giới thiệu một cách cụ thể và thực chất, không mang tính hình thức, nhất là đối với các chức danh chủ chốt như Bí thư cấp ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn. Các kết quả tham khảo đó phải được báo cáo trong hội nghị giới thiệu của đảng viên ở các chi bộ, chứ không chỉ trong cấp ủy đương nhiệm.

Hai là, vấn đề thảo luận văn kiện (kể cả bản tự phê bình của cấp ủy) cũng cần quy định cơ chế lấy ý kiến đóng góp rộng rãi hơn, đặc biệt là không nên có một hướng dẫn máy móc về bố cục, đề cương phần I viết gì, phần II viết gì, mà chỉ nên gợi ý khung nội dung, còn cần đưa nội dung kinh tế - xã hội hay xây dựng Đảng lên trước hay sau là để cho cơ sở tự xác định. Vì có khi ở xã này kinh tế là vấn đề trọng tâm của nhiệm kỳ, nhưng ở xã khác xây dựng Đảng lại là trọng tâm.

Ba là, vấn đề điều hành đại hội, việc lấy ý kiến Bí thư sau khi bầu xong cấp ủy mới nên vận dụng linh hoạt, chỉ nên thực hiện đối với trường hợp đồng chí dự kiến giới thiệu chức danh đó có số phiếu bầu cấp ủy thấp. Còn nếu đã có số phiếu bầu cao thì không nhất thiết.

III/ Một số kinh nghiệm:

Từ kết quả trên có thể rút ra mấy kinh nghiệm sau:

Trước hết, cần làm thật tốt công tác tư tưởng trong Đảng bộ, nhân dân và cán bộ cốt cán thông suốt chủ trương của Trung ương về việc thực hiện thí điểm này. Bởi đây là một chủ trương mới, một hình thức bầu cử mới, chưa được quy định trong điều lệ Đảng, đảng viên chưa quen với việc bầu trực tiếp Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư, cấp ủy tại đại hội; về tâm lý, tình cảm cũng như trong quan hệ công việc vẫn còn có những bất đồng, thương ghét không thể tránh khỏi, do đó nếu không làm tốt công tác tư tưởng thì nội bộ sẽ phân tâm, ảnh hưởng đến kết quả chung của đại hội. Có làm tốt công tác tư tưởng thì đại hội mới nhất trí cao với việc giới thiệu và bầu những đồng chí có độ tuổi dưới 30 và số cán bộ nữ vào cấp ủy đạt tỷ lệ cao như thế.

Thứ hai, Ban Tổ chức Trung ương đã sớm có hướng dẫn và hướng dẫn rất cụ thể nội dung quy trình chuẩn bị và tổ chức đại hội phù hợp với điều kiện mặt bằng nhận thức và trình độ của đảng viên; phải tổ chức quán triệt sâu sắc, kỹ lưỡng trong đảng viên, đặc biệt là cấp ủy, người có trách nhiệm rất quyết định trong quá trình chuẩn bị đại hội. Có thể nói, quy trình lấy ý kiến qua nhiều vòng, nhiều bước, mở rộng đến tận chi bộ và lãnh đạo chủ chốt Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể là một quy trình hay, chặt chẽ, hết sức dân chủ. Nếu nơi nào thực hiện đầy đủ, nghiêm túc, không cắt xén, chiếu lệ thì khi vào đại hội công tác nhân sự tại đại hội sẽ diễn ra thuận lợi, suôn sẻ.

Thứ ba, phải có sự chỉ đạo sâu sát, kịp thời, chặt chẽ của cấp ủy cấp trên, mà đặc biệt là cấp ủy cấp trên trực tiếp. Các cấp ủy cấp trên nhận thức đúng mức tầm hệ trọng và các yếu tố mới của quy trình bầu trực tiếp, nên đã xây dựng kế hoạch rất cụ thể, kiểm tra, uốn nắn thường xuyên, kịp thời, nhất là khâu quán triệt nhận thức, nắm chắc và bám sát quy trình. Nhờ vậy, việc thực hiện các nội dung đại hội đều bảo đảm đúng nguyên tắc, nội dung và chất lượng. Điểm mới cần rút ra đối với cấp ủy cấp trên qua việc thực hiện bầu trực tiếp này là cần nâng cao khả năng đọc diễn biến đại hội và độ nhạy bén của Đoàn Chủ tịch và những đồng chí thay mặt cấp ủy cấp trên chỉ đạo đại hội.

Song song với công tác tư tưởng chung, cần làm tốt việc tập huấn các điểm mới trong quy chế bầu cử kèm theo Quyết định 222 của Bộ Chính trị. Đây là điều rất quan trọng không chỉ đối với các đồng chí tham gia Đoàn Chủ tịch, Ban Bầu cử mà còn quan trọng cả đối với từng đại biểu tham dự Đại hội.

Thứ tư, việc chọn các Đảng bộ thực hiện thí điểm phải theo đúng Hướng dẫn số 24 của Ban Tổ chức Trung ương, không nhất thiết tất cả các đơn vị đều trong sạch vững mạnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ, mà còn có cả những đơn vị chỉ hoàn thành nhiệm vụ; có loại hình xã, phường, thị trấn, đồng thời có cả loại hình Đảng bộ doanh nghiệp, hành chính sự nghiệp. Có như vậy, việc rút kinh nghiệm mới thật sự toàn diện, phản ánh đúng, trung thực trình độ nhận thức của đảng viên.

Kết quả đại hội Đảng bộ cơ sở trực tiếp bầu cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư tại Bến Tre vừa qua cho thấy một bước tiến dài trên lộ trình dân chủ hóa sinh hoạt trong Đảng ta, thể hiện ở không khí phấn khởi, đầy sinh khí và độ đồng thuận rất cao ở các diễn đàn đại hội. Hầu hết đảng viên, đặc biệt là các đồng chí lão thành khi được hỏi đều thể hiện sự đồng tình rất cao chủ trương của Trung ương về việc thực hiện thí điểm đại hội bầu trực tiếp các cơ quan lãnh đạo. Điều đó cho thấy Đảng ta, đảng viên của Đảng ta, trưởng thành lên rất nhiều, bản lĩnh hơn rất nhiều. Tất cả đều tin tưởng rằng, từ những kinh nghiệm thực tiễn này, Đại hội lần thứ XI của Đảng sắp tới sẽ có nhiều bổ sung, sửa đổi điều lệ theo hướng mở rộng hơn nữa các hình thức phát huy dân chủ trong Đảng thông qua cơ chế bầu cử trực tiếp.

Võ Thành Hạo

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN