Dừa xanh trên bờ Ấn Độ Dương

25/08/2011 - 17:01
Buổi làm việc của đoàn Bến Tre với ông Chủ tịch Viện Nghiên cứu dừa Sri Lanka. Ảnh: Vĩnh Sang

Gắn bó với nhiều thế hệ cư dân và đồng hành cùng vận mệnh hàng chục quốc gia trên thế giới, cây dừa đứng trên bờ Thái Bình Dương hay Ấn Độ Dương đều có những nét đẹp tương đồng. Khi mỗi quốc gia hòa nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới và đứng trước thử thách của biến đổi khí hậu thời tiết diễn biến bất thường hung hãn hơn, sâu bệnh có điều kiện sinh sôi, những cây dừa cần xích lại gần nhau hơn.

Ở đâu cây dừa cũng hiến dâng tất cả cho cuộc sống con người

Từ khách sạn Paradise Beach thuộc thành phố Negombo nhìn ra Ấn Độ Dương chúng tôi thấy những hàng dừa chạy dọc theo bờ biển. Sri Lanka, đất nước nhiều dừa của khu vực Nam Á, trên 400 ngàn hecta, gấp trên 2 lần diện tích dừa Việt Nam và bằng 8 lần diện tích dừa Bến Tre. Bạn gọi cây dừa trước hết là cây thực phẩm rồi mới đến là cây nguyên liệu của công nghiệp chế biến và cung cấp hàng xuất khẩu. Với sản lượng gần 2,8 tỷ trái dừa một năm người Sri Lanka đã đưa vào bữa ăn hàng ngày của mình hơn 2/3. Con số này làm chúng tôi ngờ ngợ nhưng ở tất cả 4 cơ quan quản lý ngành dừa Sri Lanka các bạn đều khẳng định đó là sự thật. Dừa ở Sri Lanka được chế biến thành rất nhiều món ăn từ mặn tới ngọt. Trong bữa ăn hàng ngày của tất cả các gia đình, dừa đứng ở vị trí thứ hai, sau lương thực. Chất béo của dừa góp phần đặc sắc trong nhiều món ăn mà đặc biệt là món cari. Công nghiệp chế biến dừa ở Sri Lanka phát triển khá mạnh. Cũng như ở Việt Nam, từ cơm dừa, vỏ dừa, thân dừa, ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp Sri Lanka đã chế biến ra hàng trăm mặt hàng cho tiêu dùng nội địa và cho xuất khẩu. Tại Phòng Chế biến thuộc Viện Nghiên cứu cây dừa Sri Lanka chúng tôi được xem các sản phẩm chế biến từ dừa, trong đó có hương liệu dừa được thu hồi trong quá trình chế biến cơm dừa nạo sấy. Để trả lời câu hỏi vì sao cơm dừa nạo sấy của Sri Lanka giá bán ra thị trường thế giới thường cao hơn giá cơm dừa nạo sấy của Việt Nam cũng như của Bến Tre, chúng tôi đến thăm một cơ sở chế biến cơm dừa nạo sấy. Nhà máy không nằm trong khu công nghiệp tập trung mà được đặt ngay trong vùng nguyên liệu dưới bóng dừa mát rượi. Mức độ tiên tiến của các thiết bị máy móc ở đây cũng tương đương như các nhà máy cơm dừa nạo sấy ở Bến Tre và cũng sử dụng nhiều lao động thủ công. Chỉ có điều khác ta là nhà máy này sản xuất khép kín từ mua trái dừa đầu vào cho đến đầu ra là sản phẩm cơm dừa nạo sấy được đóng bao để xuất khẩu. Nhờ đó, nhà máy quản lý nguyên liệu kỹ hơn. Trái dừa khi thu hái phải thật khô để qua chế biến chất lượng cơm dừa nạo sấy tốt hơn và đặc biệt là rất thơm. Vỏ lụa của miếng cơm dừa được công nhân gọt sâu và được chuyển ngay đến khâu làm vệ sinh để đưa vào nạo sấy.

 

Những địa chỉ quen thuộc của ngành dừa Sri Lanka

Ông MauTaRa cùng các cán bộ của Vụ Canh tác cây dừa của Sri Lanka ra đón chúng tôi ở ngay cổng vào cơ quan với nghi thức truyền thống là tặng trầu cho quí khách. Những lá trầu xanh thắm được trao tặng cho mỗi người trong đoàn Bến Tre biểu hiện cho tình bạn đậm đà. Ở đây, chúng tôi được biết trong tổng số 12% GDP do tất cả các mặt hàng nông sản của Sri Lanka đóng góp cho đất nước thì riêng những người nông dân trồng dừa đã đóng góp 1,7% GDP. Vụ Canh tác cây dừa có gần 150 cán bộ, công chức có chức năng là hỗ trợ người trồng dừa về kinh tế, kỹ thuật với mục tiêu đưa Sri Lanka thành một nước dẫn đầu kỹ thuật canh tác dừa trên thế giới. Hiện nay, Sri Lanka đang thực hiện 3 chương trình lớn về phát triển cây dừa bền vững. Đó là chương trình cải thiện, nâng cao kiến thức, kỹ năng người trồng dừa; chương trình cải thiện chất lượng dừa trong đó có vấn đề cải tiến giống dừa và chương trình mở rộng thêm 50.000 hecta dừa. Bạn kể cho chúng tôi nghe một cách làm khá độc đáo là truyền cho thế hệ trẻ hiểu về giá trị cây dừa và cách trồng dừa. Vụ Canh tác cây dừa cấp dừa giống và dạy kỹ thuật trồng dừa cho tất cả học sinh lớp 6 ở Sri Lanka. Qua quá trình theo dõi, bình chọn, học sinh nào trồng dừa giỏi sẽ được cấp học bổng. Ngoài ra, Vụ Canh tác cây dừa còn cấp giống dừa và tập huấn kỹ thuật cho các tôn giáo để khuyến khích trồng dừa. Quốc đạo của Sri Lanka là đạo Phật có tín đồ chiếm trên phân nửa dân số. Bằng những cách làm này cây dừa  Sri Lanka sẽ không ngừng phát triển.

Đặc biệt ở Sri Lanka có Viện Nghiên cứu dừa được thành lập từ năm 1929 là một trong vài viện đầu tiên trên thế giới đi sâu nghiên cứu và đóng góp cho sự phát triển của cây dừa. Viện có đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật đông, được đào tạo cơ bản và nâng cao. Viện đóng trụ sở trong vùng trồng dừa tập trung cách thủ đô Colombo trên 100km. Mục tiêu của Viện là giúp ngành dừa Sri Lanka tăng tối đa sản lượng cũng như hiệu quả và phát triển bền vững. Viện có nhiều phòng trực thuộc để nghiên cứu sâu từng lĩnh vực như các loại đất đai và mức độ thích hợp thổ nhưỡng của cây dừa, về giống dừa, về phòng trừ sâu bệnh... Vườn dừa thực nghiệm của Viện rộng hàng chục hecta với những hàng dừa sai quả và các loại cây con trồng xen, nuôi xen phù hợp.

Trên 3 cơ quan cấp vụ gồm Vụ Phát triển cây dừa chủ yếu là quản lý nhà nước về chế biến và xuất khẩu dừa, Vụ Canh tác cây dừa chủ yếu là quản lý nhà nước về trồng dừa và Viện Nghiên cứu cây dừa là Bộ Phát triển dừa và điền trang Sri Lanka. Cây trồng chủ yếu ở Sri Lanka ngoài dừa còn có lúa, chè (trà) và cao-su nhưng chỉ cây dừa là có Bộ quản lý. Điều đó cho thấy mức độ quan tâm của Chính phủ đối với cây dừa. Bộ trưởng Janatha EstaTe cùng ông Anra Siriwardena, Thư ký Bộ tiếp chúng tôi tại trụ sở trong không khí chân tình và hợp tác. Ngài Bộ trưởng nói: “Mong rằng chuyến thăm của đoàn đại biểu Bến Tre sẽ mở ra giai đoạn hợp tác lâu dài của ngành dừa Bến Tre cũng như ngành dừa Việt Nam với ngành dừa Sri Lanka”.

Để cây dừa Bến Tre, cây dừa Việt Nam và cây dừa Sri Lanka bên nhau bền vững

Chuyến thăm Sri Lanka của đoàn cán bộ và đại diện 4 doanh nghiệp chế biến dừa do Hiệp hội Dừa Bến Tre tổ chức với sự tài trợ của Ban Quản lý dự án DBRP Bến Tre kết thúc tốt đẹp. Từ Thái Bình Dương bay sang Ấn Độ Dương xa xôi nhưng qua 5 ngày làm việc, ở đâu chúng tôi cũng nhận được tình cảm quí mến và sự chân tình trên tinh thần hợp tác. Hai bên đều nhận thấy rằng ngành trồng dừa và chế biến xuất khẩu dừa của hai nước có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng có những nét đặc sắc riêng, do đó cần hợp tác trao đổi lẫn nhau để phát huy tối đa hiệu quả của cây dừa. Cần thực hiện nhiều chương trình kế hoạch cụ thể hiệu quả và thiết thực hơn ở nhiều cấp để cây dừa các nước liên kết lại, vượt qua khủng hoảng kinh tế, vượt qua nước biển dâng, mưa bão, sóng thần và sâu bệnh…

Qua bài viết này, chúng tôi một lần nữa xin chân thành cảm ơn các bạn Sri Lanka, Bộ Phát triển cây dừa và điền trang Sri Lanka cũng như 3 cơ quan trực thuộc Bộ; đặc biệt ông Viện trưởng cùng toàn Viện Nghiên cứu cây dừa đã thiết kế và tổ chức chương trình làm việc của đoàn rất phù hợp. Chúng tôi xin cảm ơn đồng chí Tôn Sinh Thành - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền CHXHCN Việt Nam tại CHXHCNDC Sri Lanka và các đồng chí công tác tại sứ quán. Mong rằng Sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka tiếp tục là cầu nối cho ngành dừa Việt Nam với ngành dừa Sri Lanka hợp tác trên nhiều mặt một cách bền vững.

Nửa đêm ở sân bay quốc tế Sri Lanka. Các bạn ở Viện Nghiên cứu cây dừa Sri Lanka đưa tiễn chúng tôi và hẹn ngày gặp lại.

Tháng 8-2011

 

HÀ THANH NIÊN

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN