Giải pháp về nhân rộng mô hình sản xuất nông nghiệp

28/01/2015 - 07:22
Thu hoạch lúa. Ảnh: Song Lý

Thời gian qua, tỉnh ta đã thực hiện nhiều mô hình nông nghiệp từ các nguồn vốn; trong đó có nhiều mô hình tổ hợp tác (THT) đạt hiệu quả cao. Tuy vậy, việc nhân rộng chưa nhiều, chưa tạo điều kiện phát triển sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu để cung ứng cho thị trường.

Xây dựng nhiều mô hình sản xuất hiệu quả

Ngành Nông nghiệp tỉnh phối hợp với các địa phương xây dựng nhiều mô hình nông nghiệp trên các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và diêm nghiệp. Nhiều giống cây trồng, vật nuôi mới chất lượng tốt, năng suất cao được đưa vào sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội và môi trường.

Nhờ áp dụng các kỹ thuật mới và biện pháp canh tác hợp lý nên hầu hết các mô hình mới đều giảm chi phí đầu vào, hạn chế sâu hại, dịch bệnh, nâng cao năng suất cây trồng, vật nuôi. Điển hình là mô hình cánh đồng mẫu lớn trên lúa cho năng suất bình quân đạt 52 tạ/ha, tăng 6 tạ/ha so với trồng lúa ngoài mô hình, lợi nhuận tăng hơn 3 triệu đồng/ha.

Mô hình áp dụng “3 giảm - 3 tăng” trong sản xuất lúa đã giúp giảm lượng giống gieo sạ còn 80-120kg/ha, giảm 100kg so với trước đây. Mặt khác, mô hình còn giảm tổng chi phí đầu tư phân bón 10%, thuốc bảo vệ thực vật từ 11-17%. Năng suất tăng hơn từ 10-14%, cao hơn sản xuất đại trà từ 0,5 - 0,7 tấn/ha, tương ứng lợi nhuận cao hơn từ 4-5 triệu đồng/ha.

Doanh nghiệp bưởi da xanh Hương Miền Tây đã liên kết tiêu thụ
với hơn 30 tổ hợp tác trồng bưởi.

Mô hình THT sản xuất chôm chôm, bưởi da xanh, sầu riêng, măng cụt… theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP cho năng suất và chất lượng cao hơn so với sản xuất bình thường. THT bưởi da xanh xã Quới Sơn, huyện Châu Thành có tổng diện tích trên 47ha, với 80 hộ tham gia, trong đó theo tiêu chuẩn VietGAP 18 hộ với 8,5 hộ. Kết quả so sánh giữa sản xuất theo tiêu chuẩn GAP và sản xuất thường trong phạm vi tổ cho thấy năng suất đạt 12,5/8 tấn/ha, lợi nhuận đạt 275/160 triệu đồng/ha/năm.

Theo mô hình, người dân đã chuyển đổi từ tập quán canh tác kém hiệu quả sang sản xuất có kỹ thuật, chủ động hơn trong áp dụng các kỹ thuật mới, thúc đẩy phong trào phát triển. Ngoài hiệu quả về kinh tế - xã hội, mô hình còn góp phần sử dụng hợp lý tài nguyên, cải tạo đất, chống bạc màu do canh tác hợp lý, góp phần giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, bảo vệ môi trường và hệ sinh thái.

Gỡ nút thắt trong nhân rộng mô hình

Xây dựng mô hình nông nghiệp có hiệu quả là một quá trình nghiên cứu, sáng tạo, ứng dụng kỹ thuật, kiến thức mới vào trong sản xuất. Thời gian qua, tỉnh ta đã xây dựng được nhiều mô hình có hiệu quả. Song, vấn đề đặt ra hiện nay là nhân rộng mô hình để phát huy tính hiệu quả còn gặp nhiều trở ngại và thách thức đối với ngành Nông nghiệp và nông dân. Đó là trình độ nông dân chưa đồng đều nên gặp nhiều khó khăn trong ghi chép nhật ký đồng ruộng, cập nhật thông tin. Sự cộng đồng trách nhiệm giữa cán bộ nông nghiệp và khuyến nông chưa cao. Trình độ, năng lực của ban quản lý THT còn hạn chế, có nhiều ban quản lý không thực hiện đúng quy chế hoạt động, nội dung sinh hoạt chưa mang lại lợi ích thiết thực… Tuy nhiên, cái khó lớn nhất hiện nay trong các mô hình sản xuất, ngay cả sản xuất theo tiêu chuẩn GAP là không có đầu ra ổn định.

“Khi xây dựng mô hình nên gắn với hoạt động liên kết 4 nhà, nhất là gắn với thị trường tiêu thụ. Đó là một giải pháp quan trọng để tháo gỡ nút thắt trong nhân rộng mô hình sản xuất” - bà Phan Thị Thu Sương - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết. “Tuy nhiên, muốn gắn với thị trường, trước hết phải sản xuất theo quy hoạch để có nguồn nguyên liệu tập trung, sản lượng hàng hóa lớn. Khi đó, mới tạo đủ sức hấp dẫn, thu hút doanh nghiệp về kết nối tiêu thụ” - ông Nguyễn Văn Dũng - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản lưu ý.

Gỡ khó cho sản xuất theo tiêu chuẩn GAP

GAP là quy trình sản xuất nông nghiệp hiện đại, là bước đi tất yếu cho nông nghiệp ngày nay. Tuy nhiên, thực tế diện tích sản xuất GAP toàn tỉnh chiếm tỷ lệ rất ít. Nguyên nhân chính của việc chậm nhân rộng vẫn là yếu tố thị trường. Theo bà Nguyễn Thị Nguyệt - Chi cục phó Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh, phần nhiều nông dân còn ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, kể cả việc tìm đầu ra. Khi gặp khó khăn trong việc tìm đầu ra thì sinh tâm lý chán nản, không chịu tái chứng nhận, cứ trông chờ vào Nhà nước. Trong khi đó, vẫn còn suy nghĩ sản phẩm GAP phải được bán giá cao chứ chưa hiểu sâu xa tới các lợi ích khác như an toàn sức khỏe và xu thế cạnh tranh trên thị trường về lâu dài. Mặt khác, khi nhân rộng gặp khó là do diện tích đất dành cho sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún… Để gắn sản phẩm nông nghiệp với thị trường, cần có sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà sản xuất và nhà tiêu thụ. Muốn có quan hệ này phải xây dựng THT sao cho hoạt động tốt, phải thay đổi nhận thức người nông dân về THT thông qua các quyền lợi chính đáng về kỹ thuật, kiến thức mới mang lại hiệu quả trong sản xuất. Đồng thời, cần xây dựng lại các điểm bán sản phẩm an toàn, có nguồn gốc, chứng nhận rõ ràng để vực dậy lòng tin của khách đối với sản phẩm an toàn. Việc chứng nhận tiêu chuẩn GAP cũng phải chặt chẽ, nghiêm túc hơn, tránh tình trạng chứng nhận dễ dãi có thể gây mất lòng tin của người sản xuất và tiêu dùng.

Ông Cao Văn Trọng - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh khẳng định: Sản xuất theo tiêu chuẩn GAP có ý nghĩa quan trọng đối với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, nhưng nếu làm chỉ để báo cáo thì sẽ tác động không tốt đến nền nông nghiệp. Để gỡ khó cho các mô hình sản xuất GAP và tạo điều kiện nhân rộng thì cần gắn kết giữa tổ sản xuất với các doanh nghiệp tiêu thụ và ngân hàng, vì ngân hàng có vai trò hỗ trợ doanh nghiệp, tổ sản xuất về vốn vay thông qua các tính toán về diện tích, năng suất và hiệu quả sản xuất để giải ngân cũng như để hỗ trợ doanh nghiệp và tổ sản xuất chủ động tái chứng nhận tiêu chuẩn GAP. Xây dựng được mối quan hệ này sẽ góp phần giải được bài toán khó về nhân rộng mô hình.

Bài, ảnh: Cẩm Trúc

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN