Kết quả phòng trừ sâu đầu đen hại dừa

05/09/2022 - 05:38

BDK - Tính đến nay, toàn tỉnh có 848ha diện tích nhiễm sâu đầu đen (SĐĐ), trong đó, nhiễm nhẹ 364ha, tỷ lệ gây hại 10 - 20%; nhiễm trung bình 231ha, tỷ lệ gây hại >20 - 40% và nhiễm nặng 252ha, tỷ lệ gây hại > 40%. Số diện tích nhiễm phân bố: Chợ Lách 39ha, Châu Thành 90ha, Mỏ Cày Bắc 80ha, Mỏ Cày Nam 250ha, Bình Đại 176ha, TP. Bến Tre 131ha, Ba Tri 25ha, Thạnh Phú 25ha và Giồng Trôm 29ha. Tính chung, diện tích nhiễm SĐĐ là 1.576ha, trong đó diện tích phục hồi sau khi thực hiện các biện pháp quản lý tổng hợp là 728ha.

Khảo sát các vườn dừa bị sâu đầu đen gây hại trên địa bàn xã Hữu Định, huyện Châu Thành. Ảnh: H. Phương

Khảo sát các vườn dừa bị sâu đầu đen gây hại trên địa bàn xã Hữu Định, huyện Châu Thành. Ảnh: H. Phương

Các biện pháp sinh học

Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Huỳnh Quang Đức đánh giá, qua diện tích nhiễm SĐĐ cho thấy, giai đoạn từ tháng 12-2020 đến 6-2021, diện tích nhiễm SĐĐ trên địa bàn tỉnh tăng nhanh, từ 42,4ha lên 458ha. Sau khi thực hiện các biện pháp phòng trị tổng hợp, diện tích nhiễm mới có tăng nhưng đồng thời diện tích dừa phục hồi cũng tăng dần. Đến tháng 8-2022, diện tích nhiễm có chiều hướng giảm và diện tích phục hồi tăng dần.

Sở NN&PTNT giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (TT&BVTV) tỉnh chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan, địa phương tăng cường theo dõi, thực hiện các biện pháp phòng trừ SĐĐ trên địa bàn tỉnh. Trong đó, thực hiện các biện pháp sinh học, hóa học và giải pháp canh tác hiệu quả. Đồng thời, để hạn chế thiệt hại, cần tiếp tục điều tra phát hiện, tuyên truyền các biện pháp quản lý và tăng cường công tác nhân nuôi thiên địch, đặc biệt là ong ký sinh (OKS) để phóng thích nhằm dần kiểm soát SĐĐ hại dừa trong năm 2022 và trong thời gian tới.

Đối với biện pháp sinh học, qua kết quả thực hiện đề tài cấp tỉnh cho thấy, đề tài thu thập được 8 loài OKS. Qua nghiên cứu đánh giá đã chọn nhân nuôi và phóng thích thành công 3 loài OKS: Habrobracon hebetor (H. hebetor ký sinh ấu trùng SĐĐ), Trichospilus pupivorus  (T. pupivorus) và Brachymeria sp (ký sinh trên nhộng SĐĐ). Sau khi đề tài nghiên cứu cấp tỉnh kết thúc và trong thời gian chờ đề tài nghiên cứu cấp bộ được phê duyệt, Chi cục TT&BVTV tỉnh phối hợp với Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh tiếp tục thực hiện các hoạt động như: điều tra hiện trạng gây hại của SĐĐ trên các giống dừa tại tỉnh; nghiên cứu phản ứng chức năng của một số loài OKS, thiên địch ăn mồi, đánh giá hiệu quả kiểm soát SĐĐ bằng biện pháp sinh học nhằm nhanh chóng hoàn thiện quy trình nhân nuôi cũng như phóng thích của từng loại thiên địch ra môi trường tự nhiên.

Đối với việc triển khai công tác nhân nuôi OKS, trên cơ sở kết quả đề tài nghiên cứu, Sở NN&PTNT đã giao các đơn vị chức năng triển khai mô hình nhân nuôi OKS trên địa bàn tỉnh. Theo Chi cục trưởng Chi cục TT&BVTV tỉnh Võ Văn Nam, trong năm 2021, đơn vị đã triển khai công tác nhân nuôi OKS bằng SĐĐ đến Trạm TT&BVTV các huyện. Lượng OKS đã phóng thích là 100 ngàn OKS ký sinh ấu trùng và nhộng SĐĐ. Do quy trình nhân nuôi chưa hoàn chỉnh và việc thu SĐĐ ngoài môi trường tự nhiên để nhân nuôi OKS gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, Trường Đại học Nông Lâm TP. Hồ Chí Minh đã tìm một loài sâu làm ký chủ thay thế để đơn giản và tối ưu hóa kết quả nhân nuôi. Cuối năm 2021, quy trình nhân nuôi ký chủ thay thế được nghiên cứu nhân nuôi và duy trì tại phòng thí nghiệm Chi cục TT&BVTV và tại huyện Mỏ Cày Bắc.

Từ đầu năm 2022 đến nay, Chi cục TT&BVTV tỉnh tiếp tục triển khai quy trình nhân nuôi OKS và sâu thay thế cho Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam, Giồng Trôm và Châu Thành. Trong đó, ngoài điểm nhân nuôi tại văn phòng chi cục, phòng nhân nuôi tại Mỏ Cày Bắc là đơn vị nhân nuôi đạt quy trình, Mỏ Cày Nam đã hoàn thành được quy trình nhân nuôi và Giồng Trôm, Châu Thành đã bắt đầu nhân nuôi. Đến nay, đã phóng thích được 32,31 triệu con OKS ký sinh (436.650 H. hebetor ký sinh ấu trùng và 31.874.160 T. Trichospilus ký sinh nhộng SĐĐ).

Kết quả thực hiện phóng thích OKS, đã thực hiện 9 mô hình thuộc đề tài cấp tỉnh để kiểm soát sinh học SĐĐ hại dừa bằng ong ký sinh và thiên địch ăn mồi có khả năng thiết lập quần thể tốt tại tỉnh, ở các vườn dừa có mức độ gây hại của SĐĐ từ 20 - 40%, phóng thích 5.000 ong ký sinh ấu trùng và 10.000 ong ký sinh nhộng/ha/tháng có hiệu quả kiểm soát SĐĐ hại dừa từ tháng thứ 3 sau phóng thích.

Phóng thích ong ký sinh

Ngoài 9 mô hình thực hiện thuộc đề tài cấp tỉnh, Chi cục TT&BVTV tỉnh phối hợp với các địa phương phóng thích OKS tại một số vườn dừa nhiễm SĐĐ trên địa bàn TP. Bến Tre và Mỏ Cày Bắc. Qua kết quả điều tra tháng 8-2022 cho thấy, mật số sâu, nhộng SĐĐ trên các vườn dừa phóng thích OKS có tỷ lệ ký sinh nhộng khá cao từ 50 - 95%, tỷ lệ ký sinh sâu từ 20 - 30% tại xã Tân Thành Bình, Tân Phú Tây (Mỏ Cày Bắc) và ấp Mỹ Đức, xã Bình Phú, TP. Bến Tre. Các vườn dừa lân cận cũng được ghi nhận có sự hiện diện OKS nhộng và OKS ấu trùng và còn được tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả trong thời gian tới.

Ngoài ra, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) phối hợp với Sở NN&PTNT và các huyện Bình Đại, Mỏ Cày Nam, Giồng Trôm và Thạnh Phú phóng thích gần 40 triệu OKS Trichograma sp. OKS trứng SĐĐ và 2.500 OKS H. hebetor ký sinh ấu trùng SĐĐ. Đến nay, giải pháp quản lý SĐĐ của Công ty Betrimex đã cho hiệu quả nhất định, diện tích dừa nhiễm SĐĐ huyện Bình Đại có xu hướng giảm, diện tích phục hồi dần tăng lên đến nay được 71,45ha.

Đối với biện pháp hóa học, năm 2021, Sở NN&PTNT đã phối hợp với các huyện có diện tích vườn dừa bị nhiễm SĐĐ để thực hiện hỗ trợ công tác phòng trừ bằng biện pháp canh tác kết hợp với phun thuốc bảo vệ thực vật trên 300ha, diện tích nhiễm SĐĐ được hỗ trợ phòng trừ đã dần phục hồi. Tuy nhiên, SĐĐ còn gây hại và lây lan toàn tỉnh vào năm 2022. Sở chỉ đạo các ngành phối hợp với đơn vị có liên quan tuyên truyền biện pháp quản lý SĐĐ. Đến nay, nông dân đã tự chủ động thực hiện các biện pháp phòng trừ bao gồm biện pháp canh tác và biện pháp hóa học.

Hộ ông Trần Văn Hải ở xã Bình Phú, TP. Bến Tre cho biết, gia đình ông có 6 công vườn dừa. Thời gian qua, vườn dừa bị SĐĐ gây hại khá lớn, trên 50% diện tích, làm thất thu và có nguy cơ dừa chết hàng loạt. Qua hướng dẫn của ngành nông nghiệp, ông triển khai các giải pháp cụ thể và đến nay không chỉ ngăn chặn có hiệu quả sâu hại tấn công mà vườn dừa đang dần phục hồi rất tốt. Nhiều hộ nông dân xung quanh cũng bắt đầu thực hiện các giải pháp hiệu quả hơn, nhất là đối với những hộ có diện tích dừa ít trước nay không quan tâm chăm sóc.

Hoàng Phương

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN