Lại nói về việc xưng hô

27/11/2009 - 13:05

Cách xưng hô kiểu “anh Hai, anh Năm, chị Bảy” vốn quen thuộc trong gia đình Nam bộ từ xưa đến nay. Cách xưng hô ấy đã quen thuộc đến nỗi ở ngay chốn công quyền, nơi công sở, nhiều người vẫn xưng hô như vậy và ít thấy “có vấn đề” với điều đó.

“Thưa chú Sáu, thưa cô Chín”… là cách cấp dưới xưng hô với cấp trên; còn cấp trên gọi cấp dưới là “thằng Ba”, “con Tám” như cha chú gọi con cháu, như là chuyện thông thường ở phần nhiều cuộc trao đổi tại công sở. Thậm chí, nó cũng xuất hiện thường xuyên trong các buổi họp hành, hội nghị rất “chính qui”. Có quan niệm cho rằng cách gọi đó chỉ đơn thuần thể hiện sự thân mật chứ không nghĩ rằng chính sự xưng hô ấy hàm chứa cả sự nhập nhằng công – tư nơi công sở. Chẳng phải ngẫu nhiên mà người dân khi có việc với nhân viên hành chính ở các cơ quan Nhà nước cũng thường thòng thêm câu “chú Hai, anh Ba” cố gắng giúp cho “em cháu”. Cách nói ấy, hàm ý nhắc người đối diện nhớ “chúng ta là người nhà” khi xử lý sự vụ!.
Quan hệ thứ bậc nhưng bình đẳng giữa các thành viên trong cộng đồng tại nơi làm việc hoàn toàn khác với mối quan hệ mang tính thứ bậc trên dưới trong gia đình. Tôn ti trật tự trong gia đình gắn liền với quan hệ ruột thịt nên luôn có sự chi phối về tình cảm. Mối quan hệ hành chính, xã hội nếu có gắn liền với chức vụ, thứ bậc thì là do sự phân công của xã hội với những chế định chặt chẽ của luật pháp. Để kiểu xưng hô gia đình với mục đích “thân mật hóa” thành thói quen xưng hô giao tiếp ở nơi công sở, chúng ta đã tạo điều kiện đồng hóa hai mối quan hệ, khiến công – tư dễ lẫn lộn.
Một vấn đề nữa cần lưu ý là hiện nay, chúng ta đang tiến hành cải cách hành chính. Việc tu chỉnh lại cách xưng hô nơi công sở – tuy không phải là chuyện quá lớn – nhưng cũng rất cần thiết để tránh tình trạng xuề xòa, cả nể. Nếu không, điều đó sẽ cản trở khá nhiều việc thực hiện nghiêm túc các quy chế hành chính công vụ. Không thể nói đến một nền hành chính hoàn hảo khi nó bị chi phối bởi các yếu tố chủ quan của cá nhân. Chúng ta sẽ khó thực hiện được tốt công việc nếu không phân biệt được rạch ròi khi nào, ở đâu thì xử sự theo lý trí và khi nào thì xử sự theo tình cảm.

Hoàng Việt

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN