Lập lại hồ sơ, đề nghị công nhận bằng di tích cấp tỉnh

26/08/2016 - 07:11

Học sinh Trường Tiểu học Phước Long 2 đến viếng và thắp hương Bia tưởng niệm, nơi đây cũng là điểm tổ chức kết nạp đội viên mới của trường.

Sự kiện lịch sử vụ thảm sát học sinh (HS) Trường Tiểu học Linh Phụng - xã Long Mỹ (năm 1964) và sự kiện 5 nữ sinh Trường cấp II Vĩnh Phúc - xã Phước Long (huyện Giồng Trôm) bị địch cưỡng bức và giết hại (năm 1967) đều đã được xây dựng bia tưởng niệm đặt tại địa phương và UBND tỉnh ra Quyết định số 1457 công nhận là di tích (DT) lịch sử cấp tỉnh vào ngày 27-6-2016.

Tìm về lịch sử những sự kiện

Sự kiện về 5 nữ sinh Trường cấp II Vĩnh Phúc diễn ra ngày 6-7-1967 mà ông Lê Hồng Lâm - một trong những nhân chứng lịch sử, cựu HS của Trường Vĩnh Phúc ngày ấy đã gọi đây là “một tội ác ghê tởm”. Khi ấy, 5 nữ sinh: Minh Thủy, Kim Hoa, Nguyễn Thị Mới, Nguyễn Thị Bé và Trần Thị Nhỏ có tuổi đời còn rất trẻ, người nhỏ nhất là 14 tuổi và lớn nhất là 16 tuổi.

Nơi trường học thời chiến, khi có địch càn vào vùng thì tất cả HS và thầy cô giáo đều trú vào hầm bí mật. Sáng hôm ấy, khi có dấu hiệu địch càn vào, tất cả đã dọn dẹp đồ đạc và chia nơi ẩn nấp. Địch càn quét dữ dội, sau đó, Tiểu đoàn 3 - Trung đoàn 10 - Sư đoàn 7 của địch hùng hổ tiến vào. Đến Ấp 4, gần ngã ba Giồng Kè, bọn chúng đã dừng quân đúng ngay khu vực hầm các chị đang ẩn trú (hầm có 6 người). Vì hầm chật, thiếu không khí và thời gian xuống hầm cũng khá lâu nên các chị cứ ngỡ bọn địch đã rút quân đi nơi khác, một chị đã đội nắp hầm lên và đã bị địch phát hiện, bắt giữ. Đêm ấy, 5 chị đã bị cả bọn sĩ quan, chỉ huy và những tên cố vấn Mỹ thay phiên nhau hãm hiếp đến chết (còn một chị bị đưa đi nơi khác).

Ông Lê Hồng Lâm - nhân chứng sống tại trận càn hôm ấy kể, ông cùng một số bạn học nấp ở một điểm khác, đến tối thì tìm về điểm trường ở Ấp 4 để nghe ngóng tình hình. Trời càng về khuya, pháo sáng từ thị trấn Giồng Trôm bắn liên tục chói cả rừng dừa, bỗng dưng ông và các bạn nghe có nhiều tiếng con gái la thất thanh như cầu cứu, báo hiệu điều chẳng lành. Ông và các bạn bật dậy vươn súng về phía địch định bắn giải vây cho các bạn nhưng đang trong vòng vây kín của địch nên không thể hành động, dù trong lòng vô cùng lo lắng. “Đến sáng hôm sau, phát hiện tàu chiến địch chở quân rút về Thị xã Bến Tre, chúng tôi vội chạy về điểm trường thì nhìn thấy cảnh tượng đau lòng: 5 bạn học đã chết, nằm rải rác ở gốc dừa, bụi chuối… không mảnh vải che thân, người bầm tím nhiều chỗ. Dù thời gian đi qua nhưng chúng tôi - những cựu HS của trường không bao giờ quên sự hy sinh của 5 nữ sinh ấy” - ông nói.

Cả 5 nữ sinh nêu trên đều được công nhận là liệt sĩ. Năm 2008, ông Nguyễn Thái Xây - Chủ tịch UBND tỉnh (nay là cán bộ hưu trí) đã vận động các nhà hảo tâm tài trợ kinh phí xây dựng hoàn thành bia tưởng niệm 5 nữ sinh (tọa lạc trong khuôn viên Trường Tiểu học Phước Long 2 và được giao cho trường quản lý, chăm sóc). Thầy Phan Hoài Linh - Tổng phụ trách Đội cho biết: Việc trồng và chăm sóc hoa kiểng trong bồn hoa quanh khu vực bia tưởng niệm 5 nữ sinh và chăm sóc các bồn hoa khác trong khuôn viên trường được xem là công trình măng non của các em HS, bồn hoa luôn được xanh tươi. Nơi đây đã đón tiếp nhiều đoàn du khách đến tham quan gắn vào các tuyến du lịch về huyện. Vào ngày 6-7 hằng năm, Ban giám hiệu nhà trường đều tổ chức lễ giỗ cho các chị và năm nào cũng có đông đảo các cựu HS của trường ngày ấy về tham dự.

Sự kiện lịch sử vụ thảm sát HS Trường Tiểu hoc Linh Phụng cũng là một sự kiện phản ánh sự tàn khốc của chiến tranh. Mặc dù chiến tranh gay go nhưng phong trào kháng chiến và giáo dục trong tỉnh vẫn phát triển mạnh mẽ. Nhằm dập tắt phong trào giáo dục cách mạng ở Bến Tre nói riêng, miền Nam nói chung, địch điên cuồng trút bom đạn xuống mảnh đất Bến Tre, tàn phá nhà cửa, ruộng vườn, trường học, cướp đi sinh mạng của nhiều HS vô tội, trong đó có ngôi trường Linh Phụng. Khi ấy, ngôi trường này được làm bằng lá đơn sơ, có 3 giáo viên dạy 3 lớp học với hơn 120 em HS theo học.

Vào khoảng 15 giờ 45 phút, ngày 29-5-1964 (âm lịch), khi các HS đang xếp tập sách và hát một bài hát để chuẩn bị kết thúc buổi học ra về thì có máy bay do thám của giặc bay từ hướng Bến Tre xuống, bay vòng quanh nhiều lượt và cuối cùng, chúng bắn một trái pháo điểm. Sau trái pháo điểm thì đến hàng loạt đại bác 155 ly từ các căn cứ Mỹ ào ạt bắn quanh trường. Một tốp máy bay khu trục lao đến trút những loạt bom napal vào trường, ngôi trường bùng cháy, làm 14 em HS chết cháy, 29 em HS khác và giáo viên bị thương. Tiếng thét của HS, tiếng kêu cứu của thầy cô và phụ huynh tạo nên một cảnh tượng thương tâm đến tột cùng.

Để ghi nhớ sự kiện lịch sử nêu trên và nhằm giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ, UBND huyện Giồng Trôm đã vận động xây dựng, khánh thành bia tưởng niệm vào đầu tháng 7-2016.

Giải đáp từ cơ quan chức năng

Hai DT nêu trên được ghép chung vào một bằng công nhận xếp hạng DT cấp tỉnh đã nhận được sự quan tâm của những người có liên quan. Ông Trần Duy Phương - Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch bày tỏ: “Khi tiến hành xây dựng hồ sơ khoa học về DT lịch sử cấp tỉnh ở 2 DT nêu trên, Sở thấy rằng 2 sự kiện này có nhiều điểm tương đồng nhau: cùng là đối tượng HS và cùng ở một địa bàn huyện Giồng Trôm. Bộ phận chuyên môn đã đề xuất gộp chung lại 2 sự kiện này để tiến hành lập một hồ sơ đề nghị công nhận DT cấp tỉnh. Xin nói thêm, nếu như đưa 2 sự kiện sáp nhập vào một DT cấp tỉnh thì hồ sơ khoa học sẽ nâng lên về giá trị”.

Vừa qua, Sở đã nhận được văn bản từ một nhân chứng lịch sử (là ông Lê Hồng Lâm) đã cung cấp thêm tư liệu chi tiết xác thực, toàn diện sự kiện 5 nữ sinh Phước Long. Đây là những tư liệu quý, cần thiết để giúp cho bộ phận chuyên môn có thêm cơ sở để làm rõ hơn về tính chất, mức độ tàn khốc của sự kiện này và ý nghĩa giáo dục các thế hệ về bảo vệ nền độc lập; xét thấy việc tiến hành tách hai sự kiện thành hai hồ sơ để đề nghị công nhận hai bằng DT cấp tỉnh là mang tính phù hợp hơn, có thể thực hiện được.

“Nhân đây, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng xin trân trọng ghi nhận những đóng góp tư liệu quý báu của ông Lê Hồng Lâm. Bộ phận chuyên môn của Sở đã tiến hành đi xác minh, gặp gỡ thêm những nhân chứng còn sống trong sự kiện để ghi nhận đầy đủ tư liệu cần thiết cho việc lập hồ sơ. Sau đó sẽ tiến hành lập lại bộ hồ sơ tách riêng cho sự kiện này để đề nghị công nhận bằng DT cấp tỉnh cho DT 5 nữ sinh Phước Long” - ông Trần Duy Phương cho biết.

Bài, ảnh: Ánh Nguyệt

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN