Đảm bảo nguồn cung cấp nước sạch không bị nhiễm mặn, bài 5:

Nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên nước

15/03/2021 - 06:46

BDK - Với đặc thù vùng đồng bằng sông Cửu Long, Bến Tre có nguồn tài nguyên nước dồi dào. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn, hạn hán vẫn đang tiếp diễn và có khả năng ngày càng gay gắt, nguồn tài nguyên nước đang phải đối mặt với tình trạng bị ô nhiễm từ các nguyên nhân do con người. Để giảm thiểu các tác động của ô nhiễm nguồn nước đến đời sống người dân, chúng ta cần có những hành động thiết thực.

Nước trong đập ngăn mặn trên địa bàn TP. Bến Tre được bảo vệ. Ảnh: Phan Hân

Nước trong đập ngăn mặn trên địa bàn TP. Bến Tre được bảo vệ. Ảnh: Phan Hân

Giảm thiểu tác động

Thời gian gần đây, rất nhiều cống được đầu tư và thời gian thi công các cống được đẩy nhanh để kịp vận hành ngăn mặn trong năm 2021. Đến nay, nhiều cống đã được đầu tư hoàn chỉnh, một số chưa hoàn chỉnh, nhưng tất cả đều đã được bàn giao vận hành tạm, nhằm ứng phó với xâm nhập mặn. Tổ phó Tổ quản lý dự án Hệ thống thủy lợi Bắc Bến Tre, thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (gọi tắt là Ban Quản lý dự án nông nghiệp) Lương Văn Bình cho biết: Khi đóng cống, nguồn nước sẽ bẩn do phèn xì từ đất ra, nước thải, chất thải từ thói quen sinh hoạt của người dân xả xuống sông gây tích tụ chất bẩn.

Trở lại với câu chuyện ô nhiễm tại kênh Sa Kê, theo Bí thư Đảng ủy xã Tân Hội, huyện Mỏ Cày Nam Nguyễn Văn Trung, khi ngưng dòng chảy thì nước phải xanh. Bên cạnh đó, thực tế tại kênh Sa Kê là nước thải sinh hoạt của người dân, nước thải của một số cơ sở sản xuất có xả thẳng xuống lòng kênh. Lãnh đạo xã Tân Hội đã chỉ đạo tăng cường công tác tuyên truyền cho người dân nâng cao ý thức, không xả nước thải, chất thải xuống sông. “Khi cống đóng trữ nước lại, người dân phải thay đổi nhận thức, không thể xả chất thải xuống nữa”, ông Nguyễn Văn Trung nhấn mạnh.

Để giảm thiểu các tác động của ô nhiễm nguồn nước đến đời sống người dân, các đơn vị cấp nước đã tăng cường việc kiểm soát nguồn nước đầu vào. Trước tình hình nguồn nước kênh Sa Kê đổi màu, đơn vị sử dụng nước nguồn là Công ty TNHH Cấp thoát nước Mỏ Cày đã tăng cường xét nghiệm mẫu nước. Thông tin từ đại diện của công ty, trước đây công ty lấy mẫu xét nghiệm 1 lần/tháng gửi về CDC tỉnh, thời điểm hiện nay đơn vị tăng lên 2 lần/tháng. “Chúng tôi vừa lấy nước xét nghiệm, quan trắc, lấy mẫu kiểm tra vi sinh, đảm bảo tiêu chuẩn nước đầu ra. Về ô nhiễm màu, mùi thì công ty vẫn xử lý được tuy hơi tốn kém và nước đầu ra vẫn đảm bảo tiêu chí nước sinh hoạt của Bộ Y tế quy định”, đại diện Công ty TNHH Cấp thoát nước Mỏ Cày chia sẻ.

Bên cạnh đó, ngành chuyên môn kiểm soát ở khâu vận hành đóng cống, tháo nước, lấy nước ngọt bù phụ. Về vấn đề này, ông Lương Văn Bình cho hay, phương án để giảm ô nhiễm là canh nước ngọt bên ngoài cống về, sau đó tháo nước tù đọng ra và lấy nước ngọt bù phụ. Việc lấy nước ngọt bù phụ bằng cách lấy qua cống thủy lợi hoặc dùng máy bơm đối với đập tạm. Kiểm soát từ khâu lên phương án tư vấn thiết kế cống, đập có tính đến giải pháp cho vấn đề ô nhiễm.

Nước ngọt dự trữ ở các kênh, sông đang cạn dần tỷ lệ thuận với nước mặn càng cao và xâm nhập sâu. Song song đó, ô nhiễm nguồn nước bên trong các cống ngày càng gia tăng, việc vận hành tháo nước bẩn, lấy nước ngọt sẽ diễn ra. Vấn đề là “ai canh để lấy nước ngọt” và “trách nhiệm thuộc về ai khi nguồn nước lấy vào nếu không được thực hiện kỹ càng dễ bị nhiễm mặn”. Bởi nếu nguồn nước bên trong cống bị nhiễm mặn, các nhà máy nước lập tức chuyển qua phương án mua nước ngọt cung cấp, đảm bảo cho người dân có nước ngọt sử dụng. Giá nước khi ấy sẽ tăng lên gấp nhiều lần và các cống kiểm soát mặn có nguy cơ “vỡ trận”.

Trách nhiệm hành động

Trong vai trò là chủ đầu tư lựa chọn các phương án thiết kế cống kiểm soát mặn, Ban Quản lý dự án nông nghiệp cho rằng, đơn vị chỉ làm nhiệm vụ then chốt là thực hiện các công trình thủy lợi, tạo điều kiện để lấy nước ngăn mặn, chống ngập. Ô nhiễm nguồn nước là vấn đề cần cả cộng đồng chung tay bảo vệ nguồn nước bên trong cống. Bởi cộng đồng đang xả thải xuống chính nguồn nước quý giá mà mình đang sử dụng.

Đối với vấn đề giữ gìn vệ sinh môi trường và nguồn nước, thời gian qua, lực lượng đoàn viên, thanh niên trên địa bàn TP. Bến Tre đã thường xuyên tổ chức những cuộc ra quân dọn dẹp, khai thông các dòng kênh, rạch, nhất là dọn rác ven bờ sông Bến Tre.

“Đoàn viên, thanh niên thực hiện vai trò tuyên truyền, vận động, nhất là các hộ gia đình sinh sống ven sông, kênh rạch và các hộ có thanh niên thì được tập trung tuyên truyền, vận động để nêu gương. Việc bảo vệ nguồn nước, bảo vệ môi trường chính là trách nhiệm của chính người dân và chính bản thân người dân là người thụ hưởng những lợi ích từ một môi trường sống trong sạch, an toàn. Ô nhiễm nguồn nước hay không là từ bởi chính hành vi của mỗi người. Là đoàn viên, thanh niên xung kích đi đầu, gương mẫu để bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước”, anh Nguyễn Trung Hiếu - Bí thư đoàn Phường 5, TP. Bến Tre cho biết.

Việc đoàn viên, thanh niên ra quân dọn rác cũng là hành động tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người dân, để người dân thấy và bớt xả rác. Việc này cần phải tuyên truyền, lan tỏa trong cộng đồng để mỗi người dân nâng cao ý thức, phát huy hơn nữa vai trò trong việc bảo vệ nguồn tài nguyên nước. Anh Lê Anh Giàu - Bí thư Thành Đoàn TP. Bến Tre cho biết, vai trò của đoàn viên, thanh niên đối với vấn đề bảo vệ môi trường, nhất là nguồn nước là tuyên truyền, vận động người dân không xả rác, nước thải xuống kênh, mương, sông, rạch. Đồng thời, chủ động và mạnh dạn báo với chính quyền địa phương, cơ quan chức năng khi phát hiện các trường hợp thực hiện các hành vi trên. Bảo vệ môi trường và nguồn nước là trách nhiệm của toàn xã hội, của mỗi người dân chứ không riêng một cơ quan, đơn vị nào.

Giữ gìn, bảo vệ nguồn nước

Thời gian qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp hướng đến nâng cao hiệu quả tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, củng cố và phát huy khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong đó, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm giữ gìn vệ sinh môi trường và ý thức chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường của cộng đồng, vận động cứu trợ do thiên tai rủi ro.

Mùa khô năm 2019-2020, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp trong tỉnh vận động, tiếp nhận trên 1 ngàn tổ chức, cá nhân hỗ trợ nguồn lực khắc phục hạn mặn như: tiền mặt, bồn chứa nước các loại từ 300 lít trở lên; trên 740 hệ thống máy lọc nước mặn, nước sạch, 509 điểm cấp nước... cung cấp nước ngọt miễn phí tại các địa phương, với tổng kinh phí quy ra thành tiền trên 200 tỷ đồng và hàng trăm ngàn mét khối nước ngọt. MTTQ Việt Nam các cấp tiếp tục hướng đến các hoạt động an sinh xã hội nói chung, trong đó có vận động cứu trợ do thiên tai rủi ro (hạn mặn) nếu có. Cũng như tiếp tục công tác tuyên truyền, phát huy khối đại đoàn kết toàn dân chấp hành tốt các chủ trương của tỉnh, góp phần ổn định đời sống và phát triển kinh tế chung của tỉnh.

Nước là yêu cầu bức thiết, mang ý nghĩa sống còn của sự sống. Đặc biệt, trong bối cảnh hạn mặn, nguồn nước ngọt dần khan hiếm. Do đó, mỗi người cần chủ động gìn giữ, bảo vệ nguồn nước sạch sẵn có để hạn chế gánh nặng chi phí khi giá nước điều chỉnh trong điều kiện xâm nhập mặn như hiện nay.

 Tại cuộc làm việc mới đây với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Cảnh lưu ý: Các trạm khuyến nông tại các địa phương phải bám sát tình hình sản xuất nông nghiệp tại nơi đó. Nếu phát hiện tình trạng ô nhiễm nguồn nước trong hệ thống cống thủy lợi thì kịp thời có báo cáo, linh hoạt giải pháp đóng mở cống, nhằm đảm bảo nguồn nước cho hoạt động sản xuất nông nghiệp.

T.Thảo - P. Hân - C. Trúc -  Th. Đồng - A. Nguyệt

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN