Nêu ý kiến về các báo cáo của các cơ quan bảo vệ pháp luật

26/10/2014 - 15:36

Chiều ngày 25-10-2014, Quốc hội thảo luận toàn thể ở hội trường về các báo cáo về công tác phòng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm; công tác của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; công tác thi hành án; công tác phòng, chống tham nhũng.

Tại buổi thảo luận, bà Trịnh Thị Thanh Bình - đại biểu Quốc hội tỉnh Bến Tre đã tham gia phát biểu ý kiến:

- Đại biểu thể hiện sự thống nhất cao với báo cáo của Chính phủ và các cơ quan bảo vệ pháp luật. Tuy nhiên, qua kết quả công tác xét xử của Tòa án, đại biểu có một số ý kiến như sau:

+ Tình hình xét xử các vụ án đều tăng. Án hình sự về tội giết người có trên một ngàn vụ (trung bình mỗi ngày có khoảng 5 người bị giết). Trong một xã hội quan tâm đến quyền con người, quyền công dân thì việc bảo vệ quyền sống, bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người là quan trọng nhất. Chúng ta phải coi đây là yêu cầu hàng đầu của xã hội để có giải pháp quyết liệt hơn.

+ Việc xét xử tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản tăng cao (tăng 243 vụ), nhưng trong thực tế, hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản còn cao hơn rất nhiều nhưng vì quy định của Bộ luật Hình sự về cấu thành tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản chưa phù hợp nên gây khó khăn cho cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc chứng minh tội phạm dẫn đến dân sự hóa tội phạm hình sự. Đối với rất nhiều trường hợp như vậy sẽ an toàn hơn cho cơ quan bảo vệ pháp luật, vì sợ phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự nên đã nảy sinh việc lợi dụng những hợp đồng giao dịch, vay nợ, hụi họ để giựt dọc với số lượng tài sản rất lớn mà pháp luật bất lực để cho xã hội bất ổn, hoạt động kinh tế không lành mạnh, tài sản hợp pháp của người dân không bảo vệ được. Vấn đề này không mới nhưng vẫn tồn tại do chậm khắc phục trong khâu hoàn thiện pháp luật. Vì vậy, chúng tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền quan tâm để có giải pháp khắc phục, không nên để tình trạng này kéo dài.

+ Án ma túy ngày càng tăng về số vụ và tính chất. Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy ngày càng khó giải quyết là mảnh đất cho tội phạm ma túy phát triển.

+ Án kinh doanh thương mại tăng cao không chỉ do ảnh hưởng của khó khăn về kinh tế, mà biểu hiện rất rõ sự thiếu an toàn trong kinh doanh tài chính, ngân hàng, thiếu hợp tác trong làm ăn bền vững, lợi dụng hợp đồng và bất cập của pháp luật để chiếm đoạt, chiếm dụng vốn; trong đó có sự lợi dụng pháp luật đất đai, pháp luật nhà ở trong kinh doanh bất động sản.

+ Án hành chính được giải quyết, tuy tỷ lệ còn hạn chế, tỷ lệ án sơ thẩm bị kháng cáo, kháng nghị còn cao. Song thực tiễn xét xử án hành chính ở địa phương cho thấy công tác này tác động rất lớn đến hiệu quả hoạt động quản lý hành chính nhà nước; tác động trực tiếp đến trách nhiệm của cơ quan hay người có thẩm quyền khi có hành vi hành chính hay ban hành quyết định hành chính phải đảm bảo pháp  luật. Tâm lý phản ứng trước việc bị khởi kiện đã chuyển biến theo hướng tích cực, cầu thị vì lợi ích của tổ chức, cá nhân. Cơ quan tự rút quyết định bị khởi kiện hoặc chấp nhận bản án hủy quyết định hành chính để khắc phục. Tuy nhiên, trong giải quyết án hành chính, Tòa án dù đã hủy quyết định hành chính có sai sót về thủ tục hay về nội dung thì quyền lợi của người khởi kiện và những người có quyền, nghĩa vụ liên quan vẫn chưa được bảo vệ ngay, vì pháp luật không quy định cho Tòa án giải quyết ngay những quyền và nghĩa vụ dân sự trong bản án hành chính. Việc thi hành án cũng lúng túng vì phải do cơ quan hay người có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính tự khắc phục sau khi quyết định hành chính bị hủy. Pháp luật cũng chưa quy định sau khi án hành chính có hiệu lực thì quyết định bị hủy sau bao lâu thì phải khắc phục, khắc phục như thế nào mới đạt yêu cầu. Nếu chỉ khắc phục về thủ tục mà chưa giải quyết yêu cầu về nội dung thì sao? Và nếu quyết định khắc phục không được đương sự đồng tình, lại phát sinh vụ kiện hành chính mới thì xử lý cách nào? Người dân chưa thoát được vòng lẩn quẩn; đây là vấn đề cần nghiên cứu để hoàn thiện sớm.

+ Án dân sự tăng cao, trong đó đáng quan tâm là án tranh chấp đất đai và án hôn nhân và gia đình. Tình trạng tranh chấp, kiện tụng trong gia đình trở nên quá phổ biến dẫn đến cảnh con kiện cha mẹ, cha mẹ kiện con, anh em kiện nhau, người thân trong gia đình xâu xé, bạo lực, thậm chí giết nhau vì tài sản, dẫn đến tan nát bao nhiêu gia đình, tổn thương lâu dài đến nhiều thế hệ trong một gia đình, dòng họ, có những gia đình liên quan đến nhiều vụ án ảnh hưởng lớn đến xây dựng gia đình, đến sự phát triển kinh tế - xã hội.

+ Ngoài lý do đạo đức xuống cấp trong một bộ phận người dân, đại biểu đề nghị cần xem xét, đánh giá đúng hậu quả của những bất cập, yếu kém trong quản lý nhà nước và sự thiếu chặt chẽ, thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật dẫn đến bị lợi dụng để vi phạm hoặc là nguyên nhân dẫn đến tranh chấp để có hướng khắc phục nhanh chóng. Ví dụ như trong công tác quản lý đất đai, chỉ nói riêng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với chính sách đảm bảo cấp nhanh cho người dân có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để giao dịch song không tương thích với pháp luật dân sự; như vậy cấp đất cho hộ tràn lan, thiếu căn cứ; cấp cho người không đủ cơ sở xác lập quyền sử dụng đất, đo đạc bất nhất, đã dẫn đến bao nhiêu hậu quả, là mảnh đất phát sinh thưa kiện tranh chấp và khi giải quyết vẫn phức tạp kéo dài, gây tốn kém về chi phí tư pháp cho cả Nhà nước và người dân, do khâu thu thập chứng cứ và đưa đủ những người có quyền, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng.

- Đại biểu thống nhất với các kiến nghị của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong báo cáo, đồng thời kiến nghị Chính phủ như sau:

- Chỉ đạo tổ chức thực hiện có hiệu quả Luật Hòa giải cơ sở.

- Chỉ đạo, rà soát việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chặt chẽ, đúng pháp luật. Giải quyết nhanh những khiếu nại, kiến nghị liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để hạn chế tranh chấp dân sự hay khởi kiện hành chính về đất đai tại Tòa án.


Thùy Trang (ghi)

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN