Nghệ thuật chiến tranh nhân dân trong phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre năm 1960

25/12/2009 - 09:41

Phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre năm 1960 là sự vận dụng nghệ thuật  chiến tranh nhân dân trong đường lối cách mạng Việt Nam, là biểu hiện cụ thể và sinh động của tư tưởng Hồ Chí Minh về quốc phòng toàn dân- toàn diện, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân mà trọng tâm là tư tưởng khởi nghĩa vũ trang toàn dân và tư tưởng kháng chiến toàn dân, toàn diện, trường kỳ dựa vào sức mình là chính.

Đặt phong trào Đồng Khởi của Bến Tre, của đồng bào Nam bộ trong các mối quan hệ đối nội, đối ngoại của cách mạng miền Nam vào thời điểm lịch sử lúc bấy giờ mới càng sáng rõ bài học: “Cách mạng là sự sáng tạo không ngừng”. Tháng 10-1959, Trung ương Đảng quyết định mở đường 559, sau được gọi là đường mòn Hồ Chí Minh chạy dọc dãy Trường Sơn với nhiệm vụ chiến lược: đưa bộ đội, vũ khí từ Bắc vào Nam đánh Mỹ. Sau phong trào Đồng Khởi năm 1960, tháng 1-1961, Chỉ thị của Bộ Chính trị vạch rõ: “Đến nay, lực lượng so sánh đã thay đổi, cần phải chuyển hướng phương châm đấu tranh vũ trang: đẩy mạnh hơn nữa đấu tranh chính trị, đồng thời đẩy mạnh đấu tranh vũ trang song song với đấu tranh chính trị, tiến công địch bằng cả 2 mặt trận chính trị và quân sự”. Chỉ 5 tháng sau, thực hiện chỉ đạo của Khu ủy Khu 8, Tỉnh ủy Bến Tre đã bố trí người và thuyền thực hiện cuộc vượt biển ra miền Bắc báo cáo diễn biến, kết quả, kinh nghiệm của phong trào Đồng Khởi với Bộ Chính trị và Bác Hồ, đồng thời chở vũ khí từ miền Bắc chi viện cho chiến trường miền Nam. Đó là sự kiện mở đầu cho việc thiết lập “đường Hồ Chí Minh trên biển”. Vị trí xuất phát đầu tiên của con thuyền không số là ở cồn Lợi (xã Thạnh Phong, huyện Thạnh Phú). Đây cũng là nơi vào tháng 3-1946, đồng chí Nguyễn Thị Định với vai trò là thuyền trưởng và cũng là đồng chí nữ duy nhất chỉ huy chuyến tàu vượt biển lần thứ nhất từ Bến Tre ra Hà Nội xin Trung ương chi viện vũ khí cho cuộc kháng chiến ở Nam bộ. Con đường Hồ Chí Minh trên biển với các bến tập kết vũ khí ở bờ biển Trà Vinh, Bạc Liêu, Bến Tre, Cà Mau… đã góp phần nâng cao sức mạnh lực lượng vũ trang các tỉnh Nam bộ, phát huy hiệu quả phương châm “hai chân, ba mũi” trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống đế quốc Mỹ xâm lược. Năm 1960, trong khi cách mạng miền Nam chuyển hướng chiến lược đồng khởi, nổi dậy đồng lọat thì chính quyền Ngô Đình Diệm ngày càng suy sụp. Mỹ đã đạo diễn cuộc đảo chính Diệm để “thay ngựa giữa dòng”. Chính quyền và tổng thống Mỹ rơi vào tình thế bế tắc, rồi điên cuồng đổ quân và bội chi ngân sách vào chiến trường miền Nam. Cuối năm 1960, Đại hội đại biểu lần III của Đảng đã được tổ chức. Tại Đại hội, Chủ tịch Đảng Hồ Chí Minh đã khẳng định lại ý chí sắt đá quyết tâm giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc: “Ngày nào mà chưa đuổi được đế quốc Mỹ ra khỏi miền Nam nước ta, chưa giải phóng được miền Nam khỏi ách thống trị tàn bạo của Mỹ- Diệm, thì nhân dân ta vẫn chưa thể ăn ngon, ngủ yên”.

Đảng Cộng sản và nhân dân Cuba trân trọng những giá trị to lớn của phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre  nên đã quyết định đặt tên một xã của Cuba là làng Bến Tre”. Nhân dân Bến Tre đoàn kết với nhân dân đất nước Cuba anh em- tiền đồn xã hội chủ nghĩa ở châu Mỹ và cách nước Mỹ 90 km, đã đặt tên xã Lương Hòa (huyện Giồng Trôm- quê hương đồng chí Nguyễn Thị Định) là làng Môncađa. Môncađa là tên gọi địa danh nơi bắn phát pháo hiệu mở đầu cuộc khởi nghĩa giải phóng Cuba. Vang mãi trong lòng những người cách mạng và nhân dân Bến Tre câu nói của Chủ tịch Phi-đen Cat-xtơ-rô: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến cả máu của mình”. Tháng 9-2009 vừa qua, tôi tháp tùng đoàn cán bộ cấp cao của Đảng, Nhà nước do Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết làm trưởng đoàn, tham dự kỳ họp của Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc tổ chức tại Niu-oóc (Mỹ). Sau khi kết thúc khóa họp, đoàn có ghé thăm đất nước Cuba anh em và được diện kiến đặc biệt với nguyên Chủ tịch Phi-đen Cat-xtơ-rô. Đã gần 90 tuổi, nhưng Phi-đen vẫn nhớ mãi những kỷ niệm khi đến thăm Việt Nam, thăm làng Môncađa tại Bến Tre và ngợi ca nhân dân Việt Nam anh hùng.

Thay lời kết

Đã nửa thế kỷ trôi qua kể từ khi phong trào Đồng Khởi nổ ra ở Bến Tre và khắp Trung Nam bộ, cả nước tự hào bởi có miền Nam đi trước về sau, miền Nam thành đồng Tổ quốc. Đảng bộ và nhân dân Bến Tre tự hào là quê hương Đồng Khởi của miền Nam quật khởi mùa xuân năm 1960. Về đánh giá, đúc kết bài học kinh nghiệm từ phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre, đồng chí Nguyễn Thị Định- Bí thư Tỉnh ủy trong Đồng Khởi, đã khái quát từ năm 1969 có 6 bài học lớn. Đó là: Đánh giá đúng tình hình tương quan ta - địch, nhất là nhìn thấy chỗ yếu cơ bản về chính trị của địch; quán triệt đường lối, phương châm, quyết tâm của Đảng, trong chỉ đạo biết vận dụng một cách sáng tạo, nhạy bén, dám nghĩ dám làm, có tinh thần triệt để cách mạng thì dù khó khăn ác liệt đến mấy cũng vẫn vượt qua để giành thắng lợi; có chỉ thị, nghị quyết, nhưng khâu tổ chức thực hiện nghị quyết là rất quan trọng. Trong chỉ đạo phải nắm vững điểm diện: điểm phải đột phá, diện phải rộng (hoặc ngược lại) thì mới giành được thắng lợi cao hơn; lãnh đạo biết đi đúng đường lối quần chúng của Đảng, tuyệt đối tin tưởng vào khả năng cách mạng của quần chúng; Đảng bộ Bến Tre đã tin tưởng vai trò, khả năng của phụ nữ nên đã phát động, hướng dẫn đông đảo chị em tham gia các mặt công tác. Đặc biệt, trong lĩnh vực đấu tranh chính trị, chị em đã được tập hợp tổ chức thành đội ngũ hùng hậu và đã đóng vai trò hết sức quan trọng trong thời kỳ Đồng Khởi; trong Đồng Khởi, nhân dân Bến Tre đã vận dụng 3 mũi giáp công: chính trị, quân sự và binh vận để tấn công địch.

Riêng bài học về tổ chức chiến tranh nhân dân trong phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre năm 1960 có nhiều nội dung sâu sắc được Đảng bộ Bến Tre đúc kết, phát huy trong kháng chiến chống Mỹ 15 năm sau Đồng Khởi và tiếp tục vận dụng trong công cuộc xây dựng quê hương hôm nay. Đó là: tổ chức Đảng, đảng viên lấy dân làm gốc và hết lòng hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, quyền lợi của dân tộc, của Tổ quốc là trên hết; nhân dân là lực lượng cách mạng to lớn và khi được Đảng lãnh đạo, tập hợp trong tổ chức thì quần chúng sẽ phát huy hết tài, trí, sức mạnh làm nên những kỳ tích lớn lao; nghệ thuật đấu tranh chính trị, ngoại giao nhân dân có vai trò quan trọng trong thực hiện phương châm “vừa đánh vừa đàm”, “lấy yếu đánh mạnh”, “lấy ít địch nhiều”; người nông dân yêu nước theo Đảng làm cách mạng cũng là bảo vệ giang sơn, xóm làng, đồng ruộng, mảnh vườn, ao cá, do vậy khẩu hiệu cách mạng cần phải thật cao cả và cụ thể: “Độc lập cho dân tộc, ruộng đất cho dân cày”; tập hợp sức mạnh của quần chúng đồng tâm, đồng sức nổi dậy diệt ác, phá kìm song phải được tổ chức chặt chẽ, tạo thời cơ, tạo thế tiến công và tiến công liên tục; khai thác và hợp lực các tầng lớp, giai cấp, người có đạo, người có liên quan đến đối phương để có hình thức tuyên truyền, giáo dục phù hợp là nhiệm vụ quan trọng của công tác tư tưởng. Phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre năm 1960 vì vậy đã trở thành ngày hội của quần chúng. Hiện nay, tại xã Định Thủy- nơi khởi đầu phong trào Đồng Khởi tại Bến Tre, nơi đồng chí Nguyễn Thị Định chỉ huy cuộc nổi dậy lịch sử ấy, đã xây dựng khu Di tích Đồng Khởi. Bên cạnh những phòng trưng bày các hiện vật, hình ảnh, bản đồ, vũ khí tự tạo trong phong trào Đồng Khởi năm xưa, trên nóc nhà bảo tàng là ngọn lửa đỏ được kiến trúc cách điệu cao 12 mét- biểu tượng của nghệ thuật và thành công của chiến tranh nhân dân của quê hương xứ dừa sẽ cháy mãi, cháy mãi theo thời gian.

H.V.B

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN