Những điều bất cập

29/05/2014 - 17:07
Đường về ấp Hồ Sen xã Bình Thành (Giồng Trôm). Ảnh: H.H

Theo báo cáo mới nhất của Ban chỉ đạo xây dựng xã nông thôn mới (NTM), trong 124 xã điểm NTM toàn tỉnh, có 4 xã đạt từ 15-18 tiêu chí, gồm: xã Phú Nhuận (TP. Bến Tre) đạt 18 tiêu chí; Châu Bình (Giồng Trôm) đạt 17 tiêu chí; Hữu Định (Châu Thành) đạt 15 tiêu chí; Định Thủy (Mỏ Cày Nam) đạt 15 tiêu chí. Ngoài ra, có 15 xã đạt từ 10-14 tiêu chí, 94 xã đạt từ 5-9 tiêu chí, 11 xã đạt dưới 5 tiêu chí.

Đây là sự nỗ lực phấn đấu không ngừng của đảng bộ, chính quyền địa phương và  người dân. Nhiều tổ chức, cá nhân đã đóng góp công sức, tiền của để làm nên diện mạo mới cho vùng nông thôn Bến Tre ngày càng khởi sắc. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng xã nông NTM, nhiều tiêu chí còn lại rất khó thực hiện, bởi còn rất nhiều bất cập, chưa phù hợp với thực tế tại địa phương.

Còn nhiều bất cập

Đó là tiêu chí xây dựng nghĩa trang nhân dân tập trung, bởi theo tập quán xưa, người chết thường được chôn cất trên đất nhà. Chính vì vậy, để có thể triển khai thực hiện được tiêu chí này, các địa phương có thể quy hoạch một nghĩa trang nhân dân chung cho 2-3 xã liền kề nhưng rất khó triển khai thực hiện trên thực tế. Theo Quyết định 491 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Bộ tiêu chí xây dựng NTM, trong đó quy định tỷ lệ hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn quốc gia là 75% cho vùng ĐBSCL. Tuy nhiên, tại Thông tư 41/2013 về việc hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng NTM, tỷ lệ hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh theo quy chuẩn quốc gia là 90%, nên việc thực hiện theo tiêu chí còn khó khăn, chưa đảm bảo tính thống nhất. Việc thực hiện đạt tiêu chí này cho các xã NTM trên địa bàn tỉnh Bến Tre là rất khó khả thi, do nguồn vốn lớn, thiếu nguồn nước cấp. Về tiêu chí tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên, quy định phải đạt trên 90%. Tuy nhiên, những người trong độ tuổi lao động thuộc các đối tượng học sinh, sinh viên đang học tại các trường THPT hoặc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp… chiếm tỷ lệ rất đông. Vì vậy, nếu tính số lao động này vào thì không hợp lý và các xã NTM sẽ không đạt được tỷ lệ trên 90% theo quy định của bộ tiêu chí. Công tác phát triển sản xuất được tỉnh quan tâm, nhưng hiện nay việc tổ chức triển khai nhân rộng chỉ mới dừng lại ở một nhóm nhỏ tham gia. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, tổ chức nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả chưa cao, chưa mang tính chất lan tỏa, chưa tạo được số lượng hàng hóa lớn, chất lượng cao và chưa đồng nhất theo yêu cầu của thị trường, chưa liên kết tốt giữa người dân với doanh nghiệp để người dân có thu nhập cao, ổn định. Nguồn vốn phân bổ từ ngân sách hàng năm của Trung ương còn thấp, ngân sách tỉnh còn hạn chế, việc huy động sức dân gặp nhiều khó khăn trong việc đầu tư các công trình thiết yếu cho các xã NTM. Hiện còn nhiều xã nghèo, xã bãi ngang, nên hạn chế trong việc thực hiện 19 tiêu chí, vì vậy, cần nguồn lực lớn để đầu tư cho các xã này. Phần lớn các xã, nhất là các xã điểm có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đảm bảo, cần nguồn lực đầu tư khá lớn, việc huy động sức dân gặp nhiều khó khăn nên ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng các công trình. Tiêu chí môi trường còn gặp khó khăn trong khâu xử lý nước sinh hoạt của hộ gia đình (dân nông thôn thường thải nước trực tiếp ra kênh rạch) và kinh phí xây dựng nhà máy nước, trạm cấp nước sạch nông thôn có nhu cầu rất cao nhưng kinh phí rất hạn chế nên tỷ lệ hộ dân sử dụng nước sạch đạt thấp. Nguồn nhân lực thực hiện công tác xây dựng NTM còn hạn chế, đặc biệt là cấp xã chưa có biên chế hành chính; chưa có chính sách đặc thù đối với cán bộ, công chức chuyên trách thực hiện công tác xây dựng NTM các cấp.

Tập trung tháo gỡ

Trước mắt, địa phương cần tiếp tục dồn sức thực hiện tiêu chí về thu nhập và phát triển sản xuất, thông qua việc triển khai thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Hỗ trợ nhân rộng các mô hình liên kết sản xuất đạt hiệu quả cao, như: các mô hình mẫu về lúa, tổ liên kết sản xuất tiêu thụ dừa, các mô hình tổ hợp tác trong chăn nuôi, cây ăn trái, cây giống hoa kiểng đạt chứng nhận VietGAP, GlobalGAP. Thông qua việc liên kết với doanh nghiệp, tạo đầu ra xuất khẩu, gắn du lịch với phát triển kinh tế nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, gắn với giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Tập trung vào 2 lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp, nhằm nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề và tỷ lệ lao động có việc làm thường xuyên từ 90% trở lên. Sử dụng có hiệu quả nguồn vốn từ Nhà nước và trong dân để thực hiện các công trình giao thông thiết thực tại địa phương. Tăng cường công tác vận động nhân dân trong việc giải phóng mặt bằng để triển khai thực hiện các công trình giao thông, thủy lợi. Cân đối các nguồn lực trong xây dựng NTM, có cơ chế, cách thức sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn lồng ghép với các Chương trình mục tiêu quốc gia trong xây dựng NTM để hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện, cần ưu tiên cho các xã điểm, đặc biệt các xã điểm đạt chuẩn năm 2014-2015.

Hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư phát triển

Nguồn vốn đầu tư tập trung, đúng mục đích, ưu tiên nguồn lực thực hiện các công trình, dự án có tác động đến nâng cao đời sống vật chất, chăm lo phát triển giáo dục, y tế để từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Qua đó, tạo điều kiện để các xã điểm đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình xây dựng NTM, nhất là các tiêu chí về kết cấu hạ tầng nông thôn. Trong 3 năm triển khai thực hiện Chương trình xây dựng NTM, với sự hỗ trợ đầu tư từ nguồn ngân sách Nhà nước đã tác động tích cực làm thay đổi bộ mặt nông thôn, kết cấu hạ tầng ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện cho việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Đời sống vật chất và tinh thần người dân được cải thiện đáng kể, giúp cho các xã điểm sớm hoàn thành các tiêu chí, như: quy hoạch, giao thông, thủy lợi, trường học, thu nhập, phát triển sản xuất, y tế và môi trường. Tuy nhiên, còn một vài bất cập như: nhu cầu vốn của các xã để thực hiện theo đề án đã được phê duyệt là rất lớn, trong khi đó nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước hàng năm chưa đáp ứng đủ yêu cầu. Trong năm 2014, nguồn vốn trái phiếu Chính phủ phân bổ cho tỉnh là 94 tỷ đồng, trên cơ sở các hướng dẫn của Trung ương, UBND tỉnh phân bổ cho các xã nghèo, các xã bãi ngang, xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 15% và các xã NTM có số tiêu chí đạt đến tháng 9-2013 là 13 tiêu chí. Cụ thể, đã phân bổ cho 17 xã trong đó có 6 xã điểm, 9 xã nghèo, xã bãi ngang và 1 xã quy hoạch phát triển đô thị loại V vừa được Ban chỉ đạo tỉnh đưa vào diện xây dựng NTM.

Nhân rộng bài học kinh nghiệm

Để công tác xây dựng xã NTM đạt hiệu quả cao, cần có sự tập trung chỉ đạo cụ thể, liên tục, đồng bộ và huy động được sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Ban Chỉ đạo xây dựng NTM các cấp cần xây dựng kế hoạch cụ thể, có quy chế làm việc và có sự phân công công việc cụ thể cho từng thành viên. Tăng cường công tác phối hợp giữa Ban chỉ đạo với các ngành, các cấp trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ. Thường xuyên tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc xây dựng NTM. Công tác tuyên truyền phải thật sự đi vào chiều sâu và rộng khắp, tạo niềm tin cao để phát huy được vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư, nhất là trong việc huy động nguồn lực từ dân. Thời gian qua, ở Bến Tre nổi bật nhất có xã Châu Bình (Giồng Trôm) với sự phối hợp hoạt động hiệu quả của cả hệ thống chính trị, đã tác động tích cực đến nhân dân. Trong 3 năm qua, xã đã vận động trong dân 7,71 tỷ đồng, trong đó vốn nhân dân đối ứng tiền mặt là 1,02 tỷ đồng để đầu tư xây dựng các tuyến đường giao thông nông thôn và vốn nhân dân hiến đất, hoa màu giải phóng mặt bằng là 6,69 tỷ đồng. Tỉnh chọn mỗi huyện một xã điểm để tập trung đầu tư các tiêu chí để rút kinh nghiệm, sau đó nhân rộng ra các xã còn lại. Trong đó, xác định các tiêu chí quan trọng, cốt lõi cần tập trung đầu tư theo thứ tự ưu tiên. Quán triệt phương châm không làm thay, tạo sức mạnh tại chỗ, xác định dân là chủ thể trong xây dựng NTM, lấy nền tảng sức dân là cơ bản, các ngành hỗ trợ, định hướng giúp các địa phương thực hiện các tiêu chí NTM.

Trong năm 2014, tập trung nguồn lực hỗ trợ và công nhận xã Châu Bình (Giồng Trôm) và Phú Nhuận (TP. Bến Tre) đạt chuẩn xã NTM. Phấn đấu đến cuối năm 2015, mỗi huyện có 1 xã đạt chuẩn NTM. Tập trung nguồn lực để hỗ trợ các xã Hữu Định (Châu Thành), Tân Thành Bình (Mỏ Cày Bắc), Tân Thủy (Ba Tri), Định Thủy (Mỏ Cày Nam), Sơn Định (Chợ Lách), Phú Thuận (Bình Đại) và Đại Điền (Thạnh Phú) để đến cuối năm 2015 đạt chuẩn xã NTM.

 

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN