Phân tích chuỗi giá trị cây dừa

17/03/2010 - 08:57
Một số giống dừa được trồng tại Bến Tre hiện nay. Ảnh: P.Y

Trong chuỗi giá trị cây dừa, khâu chế biến có vị trí rất quan trọng, vì khâu này tác động lớn đến giá trị cây dừa để người nghèo có nhiều cơ hội tham gia.

Hiện tại, khâu chế biến được các doanh nghiệp, hộ cá thể thực hiện tại các nhà máy, cơ sở của mình để cho ra các sản phẩm như cơm dừa nạo sấy, than gáo dừa, chỉ xơ dừa, kẹo dừa, hàng thủ công mỹ nghệ,… (sản lượng thu mua chế biến dừa năm 2009 của tỉnh: cơm dừa nạo sấy hơn 17.000 tấn, than thiêu kết 16.000 tấn, chỉ xơ dừa 72.000 tấn…). Hầu hết các hoạt động trong chế biến dừa đều làm bằng tay, một số ít dùng máy móc. Vì thế, người lao động tham gia vào tất cả các khâu như lột dừa, chế biến cơm dừa (tham gia ở khâu cạy dừa), cơm dừa nạo sấy (nạo dừa), than gáo dừa (đốt than), chỉ xơ dừa (đập vỏ dừa tạo chỉ, phơi chỉ, đóng kiện, …), kẹo dừa (quậy kẹo, nạo dừa, xắt kẹo, gói kẹo, đóng gói bao bì sản phẩm,.. ), hàng thủ công mỹ nghệ (đan giỏ cọng dừa, xe chỉ xơ dừa, dệt lưới dừa, làm đũa dừa, thảm dừa, các sản phẩm khác từ gáo dừa, …), bốc vác, vận chuyển… Theo khảo sát của Dự án Phát triển kinh doanh với người nghèo nông thôn (DBRP), người nghèo chiếm trên 50% tổng số lao động tham gia trong các khâu này.
Một hoạt động quan trọng trong chuỗi nữa là khâu tiêu thụ. Các sản phẩm sản xuất từ trái dừa và một phần dừa trái của tỉnh hiện nay được xuất khẩu và tiêu thụ nội địa. Kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm dừa của Bến Tre tăng nhanh qua các năm. Năm 1995 là 4,2 triệu USD; năm 2000 là 17,9 triệu USD, chiếm 55% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh; năm 2005 là 43,3 triệu USD, chiếm 46%; năm 2008 là 80,4 triệu USD, chiếm 43% kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Ngoài ra, số lượng dừa tiêu thụ nội địa khoảng 25 triệu trái/năm, được bán cho các cơ sở sản xuất kẹo và người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh. Theo khảo sát của Dự án DBRP, trong khâu tiêu thụ, người lao động nghèo làm thuê tham gia ở khâu bốc vác, vận chuyển, đóng kiện, giao hàng đến các điểm tiêu thụ theo hợp đồng với chủ hàng.
Tuy nhiên, chi phí đầu vào cao, giá cả không ổn định, hàng hóa cho xuất khẩu phải đảm bảo theo yêu cầu khách hàng (chất lượng, mẫu mã hàng hóa phải đảm bảo kỹ thuật…), nên việc tiêu thụ dừa và các sản phẩm từ dừa không ổn định, dẫn đến khó khăn trong quá trình sản xuất. Nguyên nhân có phần do trình độ tay nghề của người lao động còn thấp (chưa qua đào tạo) và khả năng tiếp cận thị trường của các doanh nghiệp còn hạn chế.
Riêng trong khâu vận chuyển, người nghèo tham gia bốc vác, vận chuyển các nguyên liệu đầu vào để sản xuất (dừa trái, cơm dừa tươi, chỉ xơ dừa, gáo dừa…..) và vận chuyển sản phẩm đến điểm tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Nhưng do cơ sở hạ tầng: đường, cầu, điện dùng cho sản xuất còn nhiều yếu kém nên ảnh hưởng lớn đến sản xuất và vận chuyển hàng hóa của người sản xuất (bị ép giá) và doanh nghiệp (thường xuyên phải ngưng sản xuất do thiếu điện).
(Còn tiếp)

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN