Phát huy tính năng động của học sinh

07/12/2015 - 07:30

Giờ thực hành theo phương pháp “Bàn tay nặn bột” của học sinh.

“Bàn tay nặn bột” đã được thực hiện đại trà ở bậc tiểu học từ năm 2014. Ưu điểm của phương pháp này là người học chủ động trong hoạt động học tập, tự xây dựng kiến thức, thảo luận, hợp tác với bạn cùng nhóm để tìm hiểu nội dung bài học dưới sự định hướng của giáo viên. Với phương pháp này, học sinh (HS) là người đặt vấn đề và cũng là người giải quyết vấn đề, rồi cuối cùng các em chiếm lĩnh kiến thức.

Giờ học sinh động

Trong tiết dạy bài “Bóng tối” thuộc môn Tự nhiên - Xã hội do thầy Phan Chí Dũng, giáo viên dạy lớp 4, Trường Tiểu học Bến Tre thực hiện, điều gây ấn tượng trong chúng tôi là sự tự tin, hào hứng của HS trong quá trình tham gia thảo luận khi tiến hành thí nghiệm. Em Ngô Trường Giang - HS lớp 46, chia sẻ: “Khi thí nghiệm, chúng em sẽ phân công nhiệm vụ cho từng bạn trong nhóm, rồi quan sát, ghi chép lại diễn biến, trình bày trước tập thể lớp để các nhóm khác đóng góp và thảo luận. Phần vật liệu được chuẩn bị trước theo yêu cầu, tại lớp, qua tình huống và câu hỏi gợi mở của thầy, nhóm cùng hợp tác làm thí nghiệm. Chúng em sẽ quan sát diễn biến từng giai đoạn trong phần thực hành để ghi chép lại, có như vậy nhóm mới có tư liệu trình bày và nêu ý kiến của nhóm”.

Theo thầy Dũng, khi tiến hành phương pháp này, người dạy phải dạy thật tự nhiên như “quá trình tìm ra chân lý”, không gò bó hay gượng ép. HS không được đọc sách trước, học thêm trước hay biết trước kiến thức. Do khi biết trước kiến thức, các em chưa chắc đã biết tường tận và không có những đề xuất thí nghiệm để chứng minh phát biểu của mình là đúng. Nếu dạy thêm trước, HS sẽ chủ quan làm cho tiết dạy mất đi tính hấp dẫn, không gợi được sự tư duy, sáng tạo. Trong quá trình tiến hành thí nghiệm, HS sử dụng vở nghiên cứu như là một phương tiện để rèn ngôn ngữ, tập ghi chép khi nghiên cứu khoa học. Điểm đáng lưu ý khi sử dụng phương pháp này là giáo viên không được nhận xét quan điểm của ai đúng, ai sai, mà thông qua thí nghiệm, chính HS sẽ tự đánh giá đúng hay sai.

Ông Trần Văn Liêm - Trưởng phòng Giáo dục Tiểu học, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) cho biết: Từ năm 2014, Sở GD&ĐT đã triển khai đại trà phương pháp “Bàn tay nặn bột” cho bậc tiểu học. Ưu điểm nổi bật của phương pháp là người học sẽ chủ động trong hoạt động học tập, tự xây dựng kiến thức, thảo luận, hợp tác với bạn cùng nhóm để chiếm lĩnh kiến thức dưới sự định hướng của giáo viên. Phương pháp “Bàn tay nặn bột” chú trọng tính thực hành thông qua các thí nghiệm, điều này hoàn toàn phù hợp với việc đổi mới phương pháp giảng dạy của Bộ GD&ĐT hiện nay.

Rèn luyện các kỹ năng

Nếu trước đây giáo viên là người truyền thụ kiến thức, HS chỉ ngồi lắng nghe, tiếp thu và ghi chép môt cách thụ động thì nay giáo viên là người định hướng thông qua thí nghiệm thực hành để truyền thụ kiến thức cho HS. Trong quá trình thực hành, thí nghiệm sẽ giúp cho HS rèn kỹ năng diễn đạt qua ngôn ngữ nói và viết. Ông Liêm lý giải do khi thực hành, HS trao đổi nhóm, thảo luận với nhau, ghi lại kết quả thí nghiệm và cũng chính điều này đã rèn cho các em kỹ năng diễn đạt, hình thành thói quen làm việc khoa học. Việc HS quan sát, ghi lại diễn biến của thí nghiệm giúp bước đầu làm quen với nghiên cứu khoa học. Như vậy, ở bậc tiểu học, nếu áp dụng và thực hiện tốt những kỹ năng trong phương pháp “Bàn tay nặn bột” thì các em sẽ tham gia tốt việc nghiên cứu khoa học kỹ thuật ở những cấp học tiếp theo.

Tuy nhiên, ông Liêm lưu ý, không phải bất cứ bài học nào cũng có thể vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” mà khi thực hiện, các trường cần có sự lựa chọn phù hợp để tránh máy móc, rập khuôn, không đạt mục tiêu kiến thức bài học. Dù có nhiều ưu điểm nhưng phương pháp “Bàn tay nặn bột” cũng có hạn chế về mặt thời gian. Do giáo viên phải chuyển từ truyền thụ sang HS tự nghiên cứu để chiếm lĩnh tri thức. Giáo viên phải thực hiện thường xuyên để HS có sự thuần thục trong từng thao tác, từng vấn đề thì sẽ khắc phục được hạn chế này. Ngoài ra, giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung bài giảng để trả lời những tình huống mà HS đặt ra trong quá trình tìm tòi, nghiên cứu nội dung bài học.

Nếu giáo viên chuẩn bị bài tốt ở nhà thì HS sẽ thực hành tốt trong quá trình lên lớp. Cần phải vận dụng thường xuyên, kiên trì hướng dẫn các em cách tiến hành thí nghiệm, cách quan sát, cách ghi chép, việc trao đổi, thảo luận, trình bày… để HS thực hiện nhuần nhuyễn, giáo viên sẽ không bị lúng túng, giúp giáo viên giải quyết được hạn chế về thời gian.

Bài, ảnh: P.Tuyết

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN