Quan hệ tình dục đồng giới, can thiệp để giảm tổn thương

20/08/2013 - 16:15

Chương trình can thiệp nhóm quan hệ tình dục đồng giới nam (MSM) ở Việt Nam đặt ra mục tiêu tăng tỷ lệ MSM tiếp cận các chương trình lây nhiễm HIV lên 40% vào năm 2015 và 70% năm 2020, nhằm góp phần giảm 50% số trường hợp nhiễm mới HIV do lây truyền qua đường tình dục đến năm 2015 và giảm 80% đến năm 2020, so với số liệu hiện có của năm 2010.

Tìm hiểu về thực trạng và giải pháp an toàn MSM, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn - Chủ nhiệm Khoa HIV/AIDS, Viện Dịch tễ Trung ương.

- Phóng viên (PV): MSM được hiểu như thế nào và nguyên nhân do đâu, thưa Tiến sĩ?

- Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn (TS NAT): MSM là nam giới có quan hệ tình dục với bất kỳ nam giới nào, không kể đến xu hướng tình dục cũng như mục đích của hoạt động tình dục. Họ bao gồm nhóm đồng tính nam (gay), nhóm lưỡng tính dục (bị hấp dẫn tình dục cả với nữ và nam), trai thẳng (nam bán dâm cho nam hay vì lý do hoàn cảnh), nhóm chuyển giới (chưa làm phẫu thuật về y học, vẫn được coi là nam giới).

Về nguyên nhân, không ai trả lời được chắc chắn là do đâu. Song, quan trọng đối với vấn đề MSM là tỷ lệ lây nhiễm bệnh rất cao, nhất là HIV.

- PV: Tại sao nam quan hệ tình dục với nam lại dễ tổn thương, nhất là vấn đề lây bệnh?

- TS NAT: Đặc điểm của chung nhóm MSM là nhận thức không đầy đủ về nguy cơ lây nhiễm HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Họ đặt mục đích hoạt động tình dục lên trên sự an toàn của bản thân và cộng đồng. Thêm nữa là tình trạng mất kiểm soát do uống rượu say, dùng chất kích thích. Họ bị kỳ thị và nhất là bản thân tự kỳ thị, tự cho mình là vô dụng, là người đã nhiễm HIV… Trong khi đó, quan hệ tình dục của nhóm MSM là thông qua bằng tay, bằng miệng và đặc biệt là qua hậu môn. Bó cơ hậu môn rất nhạy cảm, dễ bị rách nên nguy cơ lây nhiễm bệnh rất cao.

- PV: Với góc nhìn dịch tễ học, quan hệ tình dục đồng giới nam là thực tế. Vậy làm thế nào để an toàn, thưa Tiến sĩ?

- TS NAT: Tỷ lệ lây nhiễm HIV trong nhóm MSM những năm gần đây trên thế giới có xu hướng tăng đột biến, thậm chí có nước tăng 30-50%. Nếu mức độ can thiệp ở nhóm này được bao phủ từ 70 đến 80% thì mới có thể đảm bảo sự an toàn. Sự can thiệp với nhiều hình thức như dùng bao cao su, cắt bao qui đầu, bạn tình chung thủy, tư vấn trực tiếp, tư vấn qua internet… Bên cạnh kinh phí, để thực hiện được điều này, đòi hỏi nhiều thành phần, tổ chức xã hội cùng tham gia, chứ không riêng ngành y tế.

- PV: Nhưng điều quan trọng là phải xác định đúng đối tượng thì sự can thiệp mới hiệu quả?

- TS NAT: Đúng vậy. Theo thống kê, các nước Đông Nam Á có tối thiểu là 2% (cao nhất là 15%) nam giới tuổi từ 15 đến 49 có MSM. Dân số Bến Tre gần 1,4 triệu người và khoảng 60% dân số trong độ tuổi 15-49, nam giới chiếm khoảng một nửa trong số đó. Nếu tính “khiêm tốn” ở tỷ lệ 1%, thì con số có MSM ở Bến Tre là 4.200 người. Nhưng, con số mà ngành y tế Bến Tre ghi nhận được cho tới thời điểm này chỉ gần 600 người. Con số phát hiện quá ít đồng nghĩa với sự lo lắng nguy cơ tổn thương sẽ nhiều hơn. Đây chỉ là những người lộ diện (gọi là bóng lộ), còn những người bóng kín, những người đang âm thầm chịu đựng còn rất nhiều, chưa phát hiện được. Vì vậy, biện pháp can thiệp tốt nhất là tổng hợp các biện pháp.

- PV: Ở Bến Tre, lứa tuổi nam MSM còn rất trẻ, thậm chí mới 12-13 tuổi. Liệu nguy cơ lây nhiễm HIV ở lứa tuổi này có cao hơn?

- TS NAT: Ở lứa tuổi thiếu niên, bộ phận sinh dục chưa hoàn chỉnh nên rất dễ bị tổn thương. Điều đáng lo nhất là trường hợp các em quan hệ tình dục đồng giới với người cách nhau quá nhiều tuổi. Vì người trưởng thành đã quan hệ với nhiều người sẽ dễ làm tổn thương các em không chỉ về tinh thần, thể chất mà nguy cơ lây nhiễm HIV cũng rất cao. Thực tế qua khảo sát, khoảng cách tuổi càng lớn thì nguy cơ nhiễm bệnh càng cao. Vì vậy, bên cạnh việc giáo dục, truyền thông nâng cao nhận thức cho các em, thì thiết lập hành vi an toàn tình dục ngay từ đầu là quan trọng.

- PV: Tiến sĩ trăn trở nhất điều gì về vấn đề này?

- TS NAT: Họ không biết nguồn thông tin ở đâu, không biết trông mong vào ai nên khi mình đến với họ như cứu cánh. Một người với dáng hình là phụ nữ nhưng lại mang bộ phận sinh dục của nam, nếu họ mắc bệnh liên quan đến bộ phận sinh dục thì khám bệnh ở đâu? Họ cảm thấy bị tổn thương, cả tâm lý và sinh lý. Đó chính là điều mà chúng ta cần quan tâm, hỗ trợ và họ cũng rất cần chúng ta. Hiện nay, ở Bến Tre có nhiều địa chỉ tư vấn, xét nghiệm tự nguyện. Tập huấn nâng cao năng lực cho các tư vấn viên về MSM để nơi này trở thành chỗ dựa tinh thần và hỗ trợ định hướng đi đúng cho họ.

- PV: Xin cảm ơn ông!

Nguyên Phan – Anh Thư (thực hiện)

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN