Trạm y tế xã và trọng trách chăm sóc sức khỏe ban đầu

14/07/2013 - 17:47

Y tế cơ sở được xác định là đơn vị kỹ thuật y tế đầu tiên trong hệ thống y tế Nhà nước tiếp xúc với nhân dân, có nhiệm vụ thực hiện các dịch vụ kỹ thuật chăm sóc sức khỏe ban đầu, phát hiện dịch sớm, chữa các bệnh, đỡ đẻ thông thường và vận động nhân dân thực hiện các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, vệ sinh phòng bệnh, tăng cường sức khỏe.

Y tế cơ sở - trạm y tế có thể hiểu là đơn vị thực hiện một cách toàn diện chức năng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, từ dự phòng đến khám, chữa bệnh. Với tầm quan trọng đó, trạm y tế xã cũng là một phần trong các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Theo thống kê của Sở Y tế, toàn tỉnh hiện có 159/164 xã, phường, thị trấn có trạm y tế và 5 trạm y tế gắn với phòng khám đa khoa khu vực. Trong số này có 29 trạm được xây dựng đạt chuẩn theo quy định. Về nhân lực, theo quy định của Bộ Y tế, cán bộ y tế cơ sở phải có trình độ chuyên môn kỹ thuật phù hợp, có năng lực quản lý để chỉ đạo thống nhất các mặt hoạt động y tế, bảo đảm chất lượng và hiệu quả. Đội ngũ 1.025 cán bộ, nhân viên làm việc tại các trạm y tế được đánh giá là ngày càng trẻ, có năng lực, cơ bản đủ số lượng về trình độ chuyên môn và cơ cấu tương đối phù hợp. Cụ thể, cán bộ y tế cơ sở có 32 bác sĩ chuyên khoa cấp I, 125 bác sĩ, 1 cử nhân vật lý trị liệu, 218 y sĩ đa khoa, 95 y sĩ y học cổ truyền, 98 y sĩ sản nhi, 52 y sĩ y học dự phòng, 147 hộ sinh trung cấp, 110 điều dưỡng trung cấp, 127 dược sĩ trung cấp, còn lại là dược tá, kỹ thuật viên… Cho tới thời điểm hiện tại, chỉ còn xã Vĩnh Hòa và An Phú Trung (Ba Tri) chưa có bác sĩ. Tất cả các xã đều có y sĩ sản nhi hoặc nữ hộ sinh. 158 xã, phường, thị trấn đạt và tiếp tục duy trì chuẩn quốc gia về y tế (chuẩn 2001-2010). Có 17 xã đang được xây dựng theo chuẩn quốc gia về y tế mới (2011-2020).

Không phải là yếu tố quyết định, nhưng các chế độ, chính sách trong những năm gần đây có ưu đãi là nguồn động viên cho cán bộ y tế tuyến cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ và thu hút ngày càng nhiều cán bộ trẻ, có năng lực về cơ sở. Tuy nhiên, nếu so với công việc thực tế thì chính sách còn bất cập, chưa tương xứng với sự cống hiến của họ. Mặc dù từ năm 2008, tỉnh đã thực hiện bố trí biên chế theo Thông tư liên tịch 08/2007, hướng dẫn biên chế sự nghiệp cho các cơ sở y tế nhà nước, nhưng nguồn nhân lực y tế tuyến cơ sở vẫn còn thiếu. Hiện nay, hầu hết trạm y tế có lượng bệnh đến khám khá đông nên phần lớn nhân lực phải tập trung cho công tác này. Vì vậy, công tác y tế cộng đồng trên địa bàn ít nhiều bị ảnh hưởng.

Luật Khám, chữa bệnh ra đời là hành lang pháp lý quan trọng trong công tác khám, chữa bệnh. Luật này ghi rõ, bác sĩ mới có quyền khám, chỉ định điều trị, còn y sĩ chỉ làm nhiệm vụ hỗ trợ cho bác sĩ. Thực tế ở y tế tuyến xã, đa số bác sĩ làm trưởng trạm nên thường đi hội họp; còn những xã chưa có bác sĩ thì trung tâm y tế huyện phải tăng cường, ít nhiều gây khó khăn trong công tác khám bệnh tại trạm. Song, khó khăn nhất là công tác khám, chữa bệnh cho người có thẻ bảo hiểm y tế. Nhân lực của trạm y tế do trung tâm y tế huyện quản lý nhưng việc cấp thuốc và thanh, quyết toán bảo hiểm y tế lại thuộc quyền của bệnh viện đa khoa tuyến huyện. Điều này xuất phát từ bất cập về cơ chế quản lý. Theo quy định, trạm y tế do trung tâm y tế huyện trực tiếp quản lý, điều hành. Bệnh viện tuyến huyện vì thế khó can thiệp được về chuyên môn. Mặt khác, trung tâm y tế huyện hiện nay được chuyển từ trung tâm y tế dự phòng, chưa có bộ phận chuyên trách y tế cơ sở nên khó đảm bảo thực hiện tốt công tác giám sát, quản lý, điều hành mọi hoạt động y tế cơ sở.

Hiện nay, mức kinh phí hoạt động thường xuyên của mỗi trạm y tế là 12 triệu đồng/năm và nguồn kinh phí khác trung bình khoảng 8 triệu đồng. Không nói chuyện thiếu hay đủ, nhiều hay ít mà vấn đề của các trạm y tế lại chính là cách phân bổ nguồn kinh phí này. Theo Sở Y tế, mặc dù có hướng dẫn thực hiện từ nguồn ngân sách địa phương nhưng hàng năm, vẫn còn nhiều UBND cấp xã phân bổ chậm trễ, thậm chí một số xã chi chưa đầy đủ theo định mức, nên gây khó khăn trong hoạt động. Theo đề nghị của Sở, kinh phí hoạt động y tế cơ sở từ nguồn ngân sách, vì vậy nên đưa về ngành quản lý, sử dụng, điều phối sẽ có hiệu quả hơn; hoặc nếu không, cần có sự chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền để UBND cấp xã cấp kinh phí đầy đủ và kịp thời cho hoạt động thường xuyên của trạm y tế.

Các trạm y tế xã đang phấn đấu thực hiện theo tiêu chí chuẩn quốc gia gắn với thực hiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Điều này đồng nghĩa nhu cầu biên chế chuyên môn cần tăng thêm cho mỗi trạm từ 2 đến 3 biên chế. Đồng thời, cần đẩy nhanh việc xây dựng cơ sở trạm y tế đạt chuẩn và bổ sung trang thiết bị, y cụ thiết yếu cho y tế cơ sở. Tất cả nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho nhân dân.

Nguyên Phan

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN