Xây dựng địa phương chí theo quy chuẩn Địa chí Quốc gia Việt Nam

03/05/2021 - 07:20

BDK - Theo đại diện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, Bến Tre là địa phương đầu tiên trên cả nước thực hiện xây dựng địa chí theo mẫu mới, làm cơ sở để rút kinh nghiệm cho việc xây dựng bộ địa chí các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thống nhất trên toàn quốc.

Đoàn nghiên cứu xây dựng địa phương chí đến tìm hiểu tại đình Phú Tự, xã Phú Hưng, TP. Bến Tre. Ảnh: Bùi Hữu Nghĩa

Đoàn nghiên cứu xây dựng địa phương chí đến tìm hiểu tại đình Phú Tự, xã Phú Hưng, TP. Bến Tre. Ảnh: Bùi Hữu Nghĩa

Sự khác biệt với bản cũ

Bến Tre đã nhiều lần tái bản quyển Địa chí Bến Tre. Lần gần nhất là năm 2002, sách dày 1.421 trang, do Thạch Phương - Đoàn Tứ chủ biên. Thực hiện Quyết định số 2417/QĐ-UBND ngày 28-9-2020 của UBND tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã ký kết về việc thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Xây dựng Địa phương chí tỉnh theo quy chuẩn Địa chí Quốc gia Việt Nam”.

Nói về sự khác nhau giữa Địa chí Bến Tre đã xuất bản và bộ Quốc chí sẽ được biên soạn, TS. Lưu Văn Quyết - Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Thư ký công trình “Xây dựng Địa phương chí tỉnh Bến Tre theo quy chuẩn Địa chí Quốc gia Việt Nam” cho hay: Bộ Địa chí Bến Tre lần này được biên soạn theo quy chuẩn của bộ Địa chí Quốc gia Việt Nam (gọi tắt là Quốc chí) trên cơ sở ghi chép, mô tả, cung cấp thông tin một cách chân thực nhất.

Đây là lần đầu tiên áp dụng phương pháp tiếp cận mới về địa chí trong hệ thống Quốc chí - Địa phương chí trong toàn quốc. Cụ thể, tiếp cận theo biên mục, sự kiện (không theo lối cũ cổ điển) thuận lợi cho việc tra cứu hệ thống và kết nối vấn đề, chủ đề. Nội dung của Địa chí Bến Tre được tổ chức theo cấu trúc: quyển, chương, mục. Mỗi quyển có nội dung về một hoặc một nhóm lĩnh vực thành phần tạo nên nội dung của tập và có tính độc lập tương đối với các quyển còn lại. Mỗi chương có nội dung về một nhóm hoặc một số nhóm đối tượng cùng loại cấu thành nên lĩnh vực thành phần của quyển. Một chương bao gồm các mục. Mục là đơn vị nhỏ nhất trong tổ chức nội dung của thông chí, nằm trong giới hạn nội dung của chương, mô tả đối tượng một cách toàn diện và hệ thống.

Địa chí Bến Tre không có phụ lục tách riêng (như thông lệ), bởi tất cả đều là nội dung được tích hợp trình bày trong chính văn. Văn phong được sử dụng thống nhất trong địa chí là văn phong trần thuật, đảm bảo các yêu cầu khách quan, không diễn đạt rườm rà, đa nghĩa, phóng đại, sáo rỗng, không suy luận, bình luận, không đưa quan điểm cá nhân của chủ thể biên soạn; văn phong ngắn gọn, đương đại, phổ thông, tạo sự gần gũi cho người đọc; chọn lọc, sắp xếp thông tin, sự kiện nhằm mô tả đối tượng một cách khách quan trong không gian tồn tại của nó.

Đội ngũ thực hiện

Chủ nhiệm công trình “Xây dựng Địa phương chí tỉnh Bến Tre theo quy chuẩn Địa chí Quốc gia Việt Nam” là GS.TS. Võ Văn Sen - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn. Các thành viên tham gia thực hiện gồm hơn 40 nhà khoa học, nhà nghiên cứu đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu, các trung tâm nghiên cứu trên cả nước và các cán bộ của một số sở, ban, ngành của tỉnh.

Về tư liệu, cập nhật tư liệu mới, hiểu biết mới, kết quả nghiên cứu mới, xu hướng tiếp cận mới về tư liệu. Các dạng tư liệu dùng trong biên soạn địa chí Bến Tre, gồm: tư liệu chữ viết; tư liệu hiện vật; tư liệu ảnh; tư liệu bản đồ; tư liệu truyền miệng; tư liệu mạng. Các nguồn tư liệu này được khai thác ở các kho sách của Thư viện Quốc gia; Thư viện Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh; Thư viện Khoa học Xã hội; thư viện các viện, trung tâm nghiên cứu, thư viện các trường đại học ở TP. Hồ Chí Minh; Viện Hán Nôm; các kho lưu trữ, các trung tâm lưu trữ Quốc gia I, II, III; thư viện, các cơ quan lưu trữ và các sở, ban, ngành của tỉnh. Bên cạnh đó, nguồn tài liệu khảo sát thực địa, phỏng vấn nhân chứng của nhóm tác giả và các cộng tác viên thực hiện công trình.

Theo Thư ký công trình TS. Lưu Văn Quyết: Do tiếp cận và trình bày theo biên mục, sự kiện, Bộ Địa chí Quốc gia Việt Nam, gồm: Bộ địa chí của các địa phương (trong đó có Địa chí Bến Tre) khi hoàn thành sẽ được số hóa đồng bộ và đặt trong hệ thống mở, nên sẽ luôn được cập nhật. Điều này giúp cho việc sử dụng địa chí không cần làm đi làm lại nhiều lần tốn kém về đầu tư nghiên cứu biên soạn và kinh phí ấn loát.

Địa chí Bến Tre biên soạn có quy mô trên 2 ngàn trang, in khổ (21 x 29,7cm), được cấu trúc thành 1 tập, 3 quyển (Quyển I: Địa lý và Lịch sử; Quyển II: Kinh tế; Quyển III: Văn hóa - Xã hội). Thời gian thực hiện trong 24 tháng, dự kiến đầu năm 2022 hoàn thành.

Mục tiêu hướng tới là cung cấp tri thức cơ bản, tổng hợp về lịch sử, điều kiện tự nhiên, con người, kinh tế, văn hóa - xã hội, góp phần phát triển khoa học, giáo dục và nâng cao dân trí, phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh của địa phương.

Thạch Thảo

Chia sẻ bài viết

BÌNH LUẬN